Ο Απόλλων στο μετάλλιο του Αντιγόνου

ΓΙΑΝΝΗΣ  ΡΙΤΣΟΣ

Ποιητής

Από τις "Πέτρες, Επαναλήψεις, Κιγκλίδωμα"

Ο Απόλλων στο μετάλλιο του Αντιγόνου

Απ' όλα τα μεγάλα αγάλματά του, πράγματι θεσπέσια,
μας είχε συγκινήσει το μικρό μετάλλιο του Αντιγόνου -
Εκεί ο Απόλλων, καθισμένος ήρεμα σε μια τριήρη,
φαίνεται πιο συγκεντρωμένος και ταυτόχρονα αφημένος,
πολύ πιο λίγο αυτάρεσκος , - ίσως γιατί ο στενός του χώρος
δείχνει καλύτερα τη μυστική ομορφιά του, κ ίσως έτσι,
γυμνός, χωρίς τη λύρα του, σε οικεία στάση, να επιτρέπει
κάποια βαθύτερη συνάντηση, κάποια θωπεία ακόμη,
σάμπως, γυμνοί κ' εμείς μαζί του, νάμαστε κρυμμένοι
μες τον θαμπό, περιορισμένο κύκλο του μετάλλου -
σ' αυτό βοηθούσε και η ωραία τριήρης που απομακρυνόταν.

                                           *
Απόσταγμα

Απ' όλα που διαβάσαμε, μας έμεινε μόνον
εκείνος ο μαντατοφόρος που κτυπούσε
 το χάλκινο ρόπτρο του ναού, -όχι ό,τι είπε
μήτε κι ο βασιλιάς που ανέμιζε οργισμένος
τα φαρδομάνικά του. Μόνον ο ήχος του ρόπτρου
αντιβουίζοντας στις σκοτεινές καμάρες
και στ' άδειο βάθος του ξύλινου αγάλματος
της Θεάς των Ελαφιών, που, τώρα, κλεμμένο,
μέσα στο πλοίο αρμένιζε για την Αθήνα -
ο ήχος του ρόπτρου με τον ήχο των κουπιών.

Γιάννης Ρίτσος 

Ρωμιοσύνη

ΓΙΑΝΝΗΣ  ΡΙΤΣΟΣ

Ποιητής

                                             IV

Tράβηξαν ολόισια στην αυγή με την ακαταδεξιά του ανθρώπου
      που πεινάει,
μέσα στ' ασάλευτα μάτια τους είχε πήξει ένα άστρο
στον ώμο τους κουβάλαγαν το λαβωμένο καλοκαίρι.

Aπό δω πέρασε ο στρατός με τα φλάμπουρα κατάσαρκα
με το πείσμα δαγκωμένο στα δόντια τους σαν άγουρο γκόρτσι
με τον άμμο του φεγγαριού μες στις αρβύλες τους
και με την καρβουνόσκονη της νύχτας κολλημένη μέσα στα ρου-
      θούνια και στ' αυτιά τους.

Δέντρο το δέντρο, πέτρα-πέτρα πέρασαν τον κόσμο,
μ' αγκάθια προσκεφάλι πέρασαν τον ύπνο.
Φέρναν τη ζωή στα δυο στεγνά τους χέρια σαν ποτάμι.

Σε κάθε βήμα κέρδιζαν μια οργιά ουρανό - για να τον δώσουν.
Πάνου στα καραούλια πέτρωναν σαν τα καψαλιασμένα δέντρα,
κι όταν χορεύαν στην πλατεία,
μέσα στα σπίτια τρέμαν τα ταβάνια και κουδούνιζαν τα γυαλικά
      στα ράφια.

A, τι τραγούδι τράνταξε τα κορφοβούνια -
ανάμεσα στα γόνατά τους κράταγαν το σκουτέλι του φεγγαριού
      και δειπνούσαν,
και σπάγαν το αχ μέσα στα φυλλοκάρδια τους
σα νάσπαγαν μια ψείρα ανάμεσα στα δυο χοντρά τους νύχια.

Ποιος θα σου φέρει τώρα το ζεστό καρβέλι μες στη νύχτα να
      ταΐσεις τα όνειρα;
Ποιος θα σταθεί στον ίσκιο της ελιάς παρέα με το τζιτζίκι μη
      σωπάσει το τζιτζίκι,
τώρα που ασβέστης του μεσημεριού βάφει τη μάντρα ολόγυρα
      του ορίζοντα
σβήνοντας τα μεγάλα αντρίκια ονόματά τους;

Tο χώμα τούτο που μοσκοβολούσε τα χαράματα
το χώμα που είτανε δικό τους και δικό μας - αίμα τους - πώς
      μύριζε το χώμα -
και τώρα πώς κλειδώσανε την πόρτα τους τ' αμπέλια μας
πώς λίγνεψε το φως στις στέγες και στα δέντρα
ποιος να το πει πως βρίσκονται οι μισοί κάτου απ' το χώμα
κ' οι άλλοι μισοί στα σίδερα;

Mε τόσα φύλλα να σου γνέφει ο ήλιος καλημέρα
με τόσα φλάμπουρα να λάμπει ο ουρανός
και τούτοι μες στα σίδερα και κείνοι μες στο χώμα.

Σώπα, όπου νάναι θα σημάνουν οι καμπάνες.
Aυτό το χώμα είναι δικό τους και δικό μας.
Kάτου απ' το χώμα, μες στα σταυρωμένα χέρια τους
κρατάνε της καμπάνας το σκοινί - περμένουνε την ώρα, δεν
      κοιμούνται,
περμένουν να σημάνουν την ανάσταση. Tούτο το χώμα
είναι δικό τους και δικό μας - δε μπορεί κανείς να μας το πάρει.

Γιάννης Ρίτσος 

.................................................................................................................................................
 Ρωμιωσύνη, (απόσπασμα).

Κάτω από τη Λήθη

ΓΙΑΝΝΗΣ  ΡΙΤΣΟΣ

Ποιητής

Το μόνο που απόμεινε από κείνον, ήταν το σακάκι του.
Το κρέμασαν εκεί, στη μεγάλη ντουλάπα. Ξεχάστηκε,
στριμώχτηκε στο βάθος, απ' τα δικά μας ρούχα, θερινά. χειμωνιάτικα,
κάθε χρόνο καινούργια για τις καινούργιες ανάγκες μας. Ώσπου,
μια μέρα, μας χτύπησε στο μάτι, - μπορεί κι απ' το περίεργο χρώμα του,
μπορεί κι απ' την κοψιά της παλιάς μόδας. Πάνω στα κουμπιά του,
έμειναν τρία κυκλικά, ομοιόμορφα τοπία:
ο τοίχος της εκτέλεσης με τέσσερις τρύπες, κι ολόγυρα η τύψη μας.

("Μαρτυρίες", σειρά πρώτη, 1963)

Γιάννης Ρίτσος
.........................................................................................................................................
(Η ελληνική ποίηση, "Η ΑΝΑΝΕΩΜΕΝΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ" σελ. 276
Επιμ. Αλέξανδρου Αργυρίου ΕΚΔ. ΣΟΚΟΛΗ, Αθήνα 1979).

Ρωμιοσύνη

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ

Ποιητής

[…] Δω πέρα η κάθε πόρτα έχει πελεκημένο ένα όνομα

κάπου από τρείς χιλιάδες τόσα χρόνια,

κάθε λιθάρι έχει ζωγραφισμένον έναν άγιο μ’ άγρια

μάτια και μαλλιά σκοινένια,

κάθε άντρας έχει στο ζερβί του χέρι χαραγμένη

βελονιά τη βελονιά μια κόκκινη γοργόνα,

κάθε κοπέλα έχει μια φούχτα αλατισμένο φως κά-

του απ’ τη φούστα της

και τα παιδιά έχουν πέντε – έξι σταυρουλάκια πίκρα

πάνου στην καρδιά τους

σαν τα χνάρια από το βήμα των γλάρων στην

αμμουδιά το απόγευμα.

Δε χρειάζεται να θυμηθείς. Το ξέρουμε.

Όλα τα μονοπάτια βγάζουνε στα Ψηλαλώνια. Ο

αγέρας είναι αψύς κει πάνου.

Όταν ξεφτάει απόμακρα η μινωική τοιχογραφία

της δύσης

και σβήνει η πυρκαϊά στον αχερώνα της ακρογια-

λιάς,

ανηφορίζουν ως εδώ οι γριές απ’ τα σκαμμένα

στο βράχο σκαλοπάτια

κάθουνται στη Μεγάλη Πέτρα γνέθοντας με τα

μάτια τη θάλασσα,

κάθουνται και μετράν τ’ αστέρια ως να μετράνε

τα προγονικά ασημένια τους κουταλοπίρουνα

κι αργά κατηφοράνε να ταγίσουνε τα εγγόνια τους  

με το μεσολογγίτικο μπαρούτι. […]

Γιάννης  Ρίτσος

.......................................................................................................................................

(Απόσπασμα από το ποίημα «ΡΩΜΙΟΣΥΝΗ»,  ΕΚΔΟΣΕΙΣ  ΚΕΔΡΟΣ ,

σελ. 13 – 14)