Ύμνος στην Ίσιδα

ΘΕΑ  ΙΣΙΔΑ

Ύμνος στην Ίσιδα

"Η λατρεία της Ίσιδας, αιγυπτιακής θεότητας, εξαπλώθηκε σ' όλο το γνωστό τότε κόσμο κατά την ελληνορωμαϊκή εποχή.              

              mythagogia.blogspot.com            

Στο αιγυπτιακό πάνθεο είναι γυναίκα  του Όσιρη και μητέρα του θεού-ήλιου Ώρου. Ο Σετ ή Σεθ, θεός της σκιάς, σκότωσε τον Όσιρη και την επομένη μέρα ο Ώρος τον εκδικείται. Κατά τη διάρκεια της νύχτας η Ίσιδα αναζητούσε απεγνωσμένα τον Όσιρη και θρηνούσε. Η Ίσιδα ως μητέρα των θεών, ως νικήτρια των δυνάμεων της νύχτας, απέκτησε πολύ γρήγορα μυστήρια και με την ιδιότητα αυτή έδωσε την αφορμή για διάφορες ταυτίσεις στην ελληνική θρησκεία. Εξαιτίας της αναζήτησης του Όσιρη και της εικονογραφίας της (παριστάνεται συχνά με μορφή αγελάδας που υποβαστάζει τη σελήνη) συνδέθηκε με την Ιώ. Θεωρήθηκε υπέρτατη θεότητα και στα πλαίσια του θρησκευτικού συγκρητισμού της ελληνορωμαϊκής εποχής ταυτίστηκε κυρίως με τη Δήμητρα, αφού και η Δήμητρα είχε περιπλανηθεί θρηνώντας για την Περσεφόνη, ήταν η μητέρα που διέθετε τα δικά της μυστήρια. Η Ίσιδα θεωρούνταν ότι είχε εξουσία πάνω στους νεκρούς, τους οποίους μάλιστα μπορούσε να αναστήσει. Εξελίχτηκε τελικά σε μια παγκόσμια θηλυκή αρχή με εξουσία στη θάλασσα, όπου είναι και προστάτιδα των ναυτικών, τις πηγές της ζωής, τους καρπούς, καθώς και στις μεταμορφώσεις των στοιχείων της φύσης και των εποχών."    (σελ. 310)

                                                       *****

                              1

Ένας ύμνος στη γη
και στα πλοία που σκίζουν τη θάλασσα
ψέλνεται. Μια υπάρχει εξουσία
στις τελετές τις πολύμορφες,
η βαθυκέρατη Ίσιδα,
που του καλοκαιριού και της άνοιξης,
του χειμώνα κατευθύνει
τα νιογέννητα ηνία.
Σε καλούν η φωτιά του Άδη,
ο χθόνιος Υμέναιος,
οι τοκετοί όσων γεννιούνται,
 της Αφροδίτης οι ίμεροι,
εσύ των νηπίων μητέρα,
πυρ τέλειο άρρητο,
οι Κουρήτες της Ρέας,
του Κρόνου η σπορά.
Όλες τις πόλεις στο ρυθμό της
χορεύει η αρματηλάτισσα Ίσιδα
απ' τ' ανάκτορά της.                         (σελ. 313)

Ανώνυμος

*****

Ύμνος στην Ίσιδα

Ο ύμνος αυτός της αυτοκρατορικής εποχής βρέθηκε σε αιγυπτιακό πάπυρο του 3ου αιώνα μ. Χ. Πολλοί στίχοι του είναι κατεστραμμένοι, αλλά από τα σωζόμενα τμήματα του κειμένου γίνεται φανερό ότι ο ύμνος κινείται στο ίδιο πλαίσιο με τον προηγούμενο: Η Ίσιδα αποτελεί κοσμική δύναμη που διαφεντεύει τα πάντα.    (σελ. 314)

                            2

[..............]
ούτε από το γδούπο το βαρύ των βροντών τρανταζόμαστε,
ούτε στα ψηλά χιονόδαρτα όρη πλανιόμαστε,
μα πάντα απ' την ανέφελη του αιθέρα τη λάμψη ευφραινόμαστε
Χάρη σε σένα γνωρίζουμε από πού του ήλιου το φως προέρχεται
και πώς σέρνει τη μαύρη τη νύχτα, πώς τα άστρα βαδίζουν
τον κύκλο το μέγα του δρόμου που στην αρχή του επιστρέφει,
πώς ο Ποσειδώνας έλαχε το βαθυγάλαζο πόντο
και το ζόφο, μούχλα γεμάτο, ο μαυρομάλλης έλαχε ο Άδης.
Από σένα τις βροντές, τους γεμάτους αιθάλη κεραυνούς,
των ψυχρών ανέμων τη γένεση  [.............................]
ακούσαμε και τη φύση των μακάριων θεών και θνητών των ανθρώπων,
αλλά και την αρετή την ανθρώπινη  [.......................]
(οι υπόλοιποι στίχοι είναι κατεστραμμένοι)                     (σελ. 317)

Ανώνυμος

............................................................................................................
Ανθολογία αρχαίων ελληνικών ύμνων , σελ. 310-317, Εκδόσεις ΖΗΤΡΟΣ, Θεσσαλονίκη 2005.

Κείμενα των Πυραμίδων

ΚΟΣΜΟΓΟΝΙΑ  ΑΙΓΥΠΤΙΩΝ

Κείμενα των Πυραμίδων 

(3500 - 2500 π. Χ.) 

[...]  Τα λεγόμενα «Κείμενα των Πυραμίδων», είναι τα πιο αρχαία γραμματικά κείμενα των Αιγυπτίων, και ανευρέθηκαν μέσα στις Πυραμίδες της Πέμπτης και της Έκτης Δυναστείας (2540 -2270 π. Χ.). Είναι μια συλλογή από 700 επικήδειες οδηγίες, που έπρεπε να συνοδεύουν το νεκρό και να διευκολύνουν το δύσκολο δρόμο του προς τον επίγειο παράδεισο, όπου η ψυχή, κάτω από το σκήπτρο του θεού των νεκρών Όσιρη, θα ζούσε ευτυχισμένο και ατελεύτητο βίο. Ένα μέρος από αυτά τα γραπτά κείμενα, χαραγμένα σε Παπύρους, αλλά και στους τοίχους σαρκοφάγων και τάφων, είναι αρχαιότατο και ανάγεται στην άξια θαυμασμού προϊστορική αυτή εποχή των Αιγυπτίων. » . 

Χάος                

Δεν υπήρχε ακόμα ο ουρανός.
Δεν υπήρχε ακόμα η γη.
Δεν υπήρχε ακόμα ο άνθρωπος.
Δεν είχαν γεννηθεί ακόμα οι θεοί.
Δεν υπήρχε ακόμα ο θάνατος.

                     ***

        Πένθιμο  άστρο

(1900 - 1800 περίπου π. Χ)

«Το κείμενο της «Νεκρής Πριγκίπισσας», που επακολουθεί, βρίσκεται στο Μουσείο του Λούβρου. Ανακαλύφθηκε σε μια επιτύμβια στήλη της αιθιοπικής περιόδου (800 περίπου π. Χ.) Είναι πιθανότατο, πως το ποιητικό αυτό κείμενο ανάγεται στην εποχή του Μέσου Βασιλείου, περίπου δηλαδή την εποχή που έζησε ο μέγας Φαραώ Αμένεμνης (1845 - 1797 π. Χ.) »

   Η νεκρή πριγκίπισσα  

Γλυκειά ήταν - γλυκειά απ' αγάπη

η Ιέρεια του Χαθόρ...

Γλυκειά ήταν - γλυκειά απ' αγάπη

για Κείνο του Σχοίνου και της Μέλισσας.

Γλυκειά ήταν - γλυκειά για τους άντρες,

αγαπημένη στις γυναίκες, 

ήτανε μια πριγκίπισσα γλυκειά απ' αγάπη.

Όμορφη μέσα σ' όλες: κοπέλα 

ποτέ δεν φάνηκε τέτοια  που να της μοιάζει.

Μαύρα τα μαλλιά της

πιο αύρα από τη νύχτα, και της έβδης τους καρπούς.

Άσπρα τα δόντια της

πιότερο κι απ' το νιόσχιστο πυρόλιθο.

Τα στήθη της ένα διπλό στεφάνι.  

Μαγικοί πάπυροι

(1700 - 1600 περίπου π. Χ.)

Η μαγεία ήταν σπουδαίο λειτούργημα στην Αιγυπτιακή θρησκεία. Ως επί το πολύ την αποτελούσαν σύντομες συνταγές που τις παράδιναν στο νεκρό, ή τις απάγγελναν πάνω από ένα άρρωστο για να γιατρευτεί από τις αρρώστειες, από το δάγκωμα φιδιού  ή σκορπιού, ή τις παράγγελναν στα χωράφια για να ξορκίσουν το «κακό», που τις ανάποδες χρονιές τα καθιστούσε σχεδόν άγονα, για να στρέψουν ο κακό αυτό και την οργή των θεών, εναντίον εχθρών και μισητών προσώπων. Ένας μακρύς Πάπυρος, που φυλάσσεται στο Μουσείο του Βερολίνου, περιέχει το παρακάτω ξόρκι, που κάνει η μητέρα για να προστατέψει το παιδί της  και ανάγεται πιθανώς στη 19η Δυναστεία, στα τέλη δηλαδή του Μέσου Βασιλείου των Αιγυπτίων.

Ξόρκι μητέρας για το παιδί της  

Τρέξε, φύγε, εσύ που απ' το σκοτάδι έρχεσαι,

που αγάλια αγάλια μπαίνεις

( - η μύτη του είναι ο σβέρκος του,

ανάστροφη είναι η μούρη του,

 κι είν' ταραγμένος απ' αυτό πού 'ρθε να κάνει -).

 Τρέξε, φύγε, εσύ που απ' το σκοτάδι έρχεσαι,

που αγάλια αγάλια μπαίνεις
( - η μύτη της είν' ο σβέρκος της,
ανάστροφη είναι η μούρη της,
 κι είν' ταραγμένη απ' αυτό πού 'ρθε να κάνει -).

 Ήρθες για να φιλήσεις το παιδάκι τούτο;
Δε θα σ' αφήσω εγώ να τ' αναπαψεις.

Μπας κι ήρθες για να τ' αναπάψεις;
Δε θα σ' αφήσω εγώ να τ' αναπάψεις.

Ήρθες κακό για να του κάνεις;
Δε θα σ' αφήσω να το βλάψεις.

Ήρθες να μου το πάρεις και να φύγεις;
Δε θα σ' αφήσω να το πάρεις απ' τα χέρια μου.

Τό 'χω 'τοιμάσει να σε πολεμήσει.

Κείμενα των Πυραμίδων

...............................................................................................................................................................

Από τη Νέα Παγκόσμια ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ , Ρίτας Μούμη -Παπά, σελ. 19 - 22, τόμ. Α΄ , ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΙΟΣΚΟΥΡΟΙ.

Ερωτική ποίηση

ΑΡΧΑΙΑ  ΑΙΓΥΠΤΟΣ

ΕΡΩΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ

ΑΝΩΝΥΜΩΝ ΠΟΙΗΤΩΝ

      "Τα ερωτικά ποιήματα της αρχαίας Αιγύπτου είναι πάρα πολλά και μερικά από αυτά ωραιότατα. Ωστόσο, επειδή αρκετά συχνά εξυμνούν τους έρωτες μεταξύ αδελφού και αδελφής, προσβάλλουν το σύγχρονο αίσθημα.Μια σειρά ποιημάτων έχει τίτλο "Τα ωραία και χαρούμενα τραγούδια της αδελφής σου, που η καρδιά σου αγαπά και που περπατά στους αγρούς". Πάνω πάλι σ' ένα κοχύλι της 19ης  ή της 20ης Δυναστείας βρίσκουμε, στο πανάρχαιο θέμα του ερωτικού πόθου, σύγχρονους τόνους: 

                                                  *

Ο έρωτας της πολυαγαπημένης μου τρέχει στην όχθη του ποταμού.

Ένας κροκόδειλος είναι κρυμμένος στη σκιά του,

Και όμως μπαίνω στο νερό και δε φοβάμαι το κύμα.

Νιώθω μέσα σ' αυτό ένα θάρρος αδίστακτο,

Και το νερό είναι στερεό κάτω απ' τα πόδια μου σαν χώμα.

Είναι ο έρωτάς της που με κάνει δυνατό.

Αυτή είναι για μένα ένα βιβλίο μαγεμένο.

Όταν βλέπω την πολυαγαπημένη μου να 'ρχεται,

Η καρδιά μου ευτυχισμένη γίνεται,

Τα χέρια μου ανοίγουν να την αγκαλιάσουν,

Η καρδιά μου χαίρεται, αφού έρχεται η πολυαγαπημένη μου.

Όταν την κρατώ μέσα στην αγκαλιά μου

Θαρρώ πως βρίσκομαι σε χώρα ευωδιασμένη από λιβάνι,

Όταν τη φιλώ, τα χείλη της ανοίγουν

Κι εγώ ευφραίνομαι όπως σαν πίνω μπύρα.

Ας ήμουν η μαύρη σκλάβα που την περιποιείται,

Θα μπορούσα έτσι να βλέπω ολόκληρο το σώμα της. 

                                               *                         

    Ο Πάπυρος του Βρετανικού Μουσείου του Λονδίνου, όπου είναι συγκεντρωμένα ερωτικά ποιήματα μιας αφάνταστης ποικιλίας, μας δείχνει ότι το ερωτικό αίσθημα μπορούσε να το εκφράσει το ίδιο καλά και η Αιγύπτια γυναίκα: 

                                               *
Είμαι η πρώτη σου αδελφή

Και είσαι για μένα κήπος,

Όπου φύτεψα άνθη και μυρωδάτη χλόη.

Σ'αυτό τον κήπο έσκαψα ένα κανάλι

Για να μπορείς το χέρι να βουτάς

Όταν απ' το βορρά ο κρύος άνεμος φυσάει.

Τι όμορφο το μέρος όπου μαζί περπατούμε! 

Όταν το χέρι σου κρατιέται στο δικό μου,

Το πνεύμα είναι σκεφτικό κι ευφρόσυνη η καρδιά

Γιατί βαδίζουμε μαζί και πάμε.

Μεθώ καθώς ακούω τη φωνή σου 

Και η ζωή μου κλείνεται ολάκερη

Μες στη χαρά να σε ακούω.

Ω, να σε βλέπω,

Είναι για με καλύτερο απ' το να τρώγω και να πίνω.

                                                 *

    Η ερωτική ποίηση του Παπύρου του Αγγλικού Μουσείου είναι κάτι που ξενίζει μέσα στην αρχέγονη θρησκευτική λογοτεχνία, όπου η μαγεία και οι μυστικοί ύμνοι καταλαμβάνουν όλο το πνεύμα της εποχής και αποτελούν τη μόνη της έκφραση. Σ' αυτά τα σπάνια για την ηλικία τους ερωτικά κείμενα αναγνωρίζεται εύκολα η ποιητική τεχνική και μας θωπεύει το πρώτο άρωμα του λυρισμού που διαχύνεται σαν από ένα κρυμμένο άνθος.

      Η παρουσίαση των ποιημάτων σε χωριστές γραμμές είναι έργο νεοτέρων ερευνητών, ανθολόγων και μεταφραστών. Δεν είναι γνωστό αν τα ποιήματα γράφονταν  σε κανονικούς στίχους. Ένα είναι γνωστό: πως οι Αιγύπτιοι αδιαφορούσαν για την εξωτερική μορφή, και γνώριζαν απολύτως ότι τα δύο βασικά στοιχεία της ποιήσεως είναι η μουσική και το αίσθημα. 

Τραγούδι αγάπης

Το ποτάμι κατεβαίνω μέσα από τους κουπολάτες

στη συνθηματική κραυγή κωπηλατώ και πάω

με το δεμάτι τα καλάμια μου στον .ώμο.

Στη Μέμφιδα σαν θα 'χω φτάσει

θα πω στον Πτάχ τον Κύριο της Δικαιοσύνης:

"Την αδελφή μου δώσε μου γι' απόψε."

Ο ποταμός είναι κρασί, ο Πτάχ είν' τα καλάμια του,

η Δυνατή ο λωτός του, η Γιαδτίτ τα μπουμπούκια του,

η Νεφρτεμ τ' άνθη του.

Η Μέμφις είναι κύπελλο από μύρο 

βαλμένο μπροστά στον γλυκοπρόσωπο Θεό." 

Αρχαίοι Αιγύπτιοι Ανώνυμοι Ποιητές

..........................................................................................................................................................

Από τη "ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ" Τόμ Α΄, ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ - ΜΕΣΟΙ ΧΡΟΝΟΙ, σελ. 28-29,  ΡΙΤΑΣ  ΜΠΟΥΜΗ - Ν. ΠΑΠΑ