Τα πρόσωπα

FRANCO  DIONESALVI – Φράνγκο Ντιονεσάλβι

 Franco Dionesalvi (Φράνκο Ντιονεσάλβι) είναι ποιητής, δημοσιογράφος και πολιτιστικός λειτουργός από την Καλαβρία στην Νότιο Ιταλία. Είναι συντάκτης του περιοδικού Capoverso (Καποβέρσο) αφιερωμένου αποκλειστικά στην ποίηση.

                Τα πρόσωπα

Στην άσκηση της μνήμης

τα πρόσωπα της τετάρτης δημοτικού

τα οποία η φωτογραφία αφυπνίζει

αποκτούν μέσα μου γοητεία και φωνές

και τούφες και μάτια και λόγια που τρέχουν.

Αναγνωρίζομαι σ’ ένα από κείνα τα πρόσωπα

ο τρίτος αριστερά, ο ξανθός.

Κι όμως, ίσως λόγω του χρόνου που πέρασε

δεν νοιάζομαι για κείνον περισσότερο από τους άλλους

μα μια προς έναν μια προς άλλον κινώ το σώμα μου.

                               ***

Εγώ σε ξεναγούσα

Εγώ σε ξεναγούσα

στον άτλαντα σού εξηγούσα τους τόπους

έδινα ονόματα στους ποδοσφαιριστές…

τώρα μου βρίσκεις χαμένα αντικείμενα

μου δείχνεις τον τόπο

όπου το προηγούμενο βράδυ είχα παρκάρει

κι όμως εγώ

εγώ

πρέπει να σε ξεναγώ.

Διότι είσαι μικρή και φοβισμένη

δεν ξέρεις τον δρόμο

και για σένα πρέπει

να μάθω

τα μονοπάτια τ’ ουρανού.

                               ***

Κάτω από το βλέμμα

Ένα τραπεζάκι

δεν πρέπει να στρώνεται ούτε να σκουπίζεται

κυρίως δεν πρέπει να καθαρίζεται.

Έχει μαγικά υπολείμματα

ιερή σκόνη

κρυφά παιγνιδάκια 

τεκμήρια άλλου ημισφαίριου

στις πτυχές της φλούδας του. 

Franco Dionesalvi – Φράγκο Ντιονεσάλβι

 ...........................................................                                                     
Μετάφραση του Πάβεου Κρούπκα

Μου παραμένει μόνο η ικανοποίηση

CARLO  GIPPARRONE 

O Carlo Cipparrone (Κάρλο Τσιπαρόνε) είναι ποιητής, δοκιμιογράφος και βιβλιοκριτικός από την Καλαβρία στην Νότιο Ιταλία. Είναι συντάκτης του περιοδικού Capoverso (Καποβέρσο) αφιερωμένου αποκλειστικά στην ποίηση.

Carlo Cipparrone – Κάρλο Τσιπαρόνε

Μου παραμένει μόνο η ικανοποίηση

Όταν πεθάνω, κανείς

δε θα θυμηθεί πια τα γραπτά μου:

τα ποιήματα δημοσιευμένα σε πολλά βιβλία.

Ούτε όσα έχω κάνει επαγγελματικά

στους υψηλότερους τόπους της Σίλας:

Μποττεδονάτο, Άγιο Ιωάννη,

Καμιγιατέλλο, Τάσσο, Μόντε Κούρτσο…

όπου υπάρχουν δημόσια κτήρια

από μένα σχεδιασμένα και

κτισμένα κάτω από την επίβλεψή μου.

Μου παραμένει τουλάχιστον η ικανοποίηση

να ξέρω ότι θα επιβιώσουν:

τα βιβλία στις βιβλιοθήκες όπου λείπουν οι αναγνώστες

κι οι δημόσιες εστίες όπου – αντίθετα –

συχνάζουν πολλοί τουρίστες και παραθεριστές.

                                ***
Η φωτιά

Ο ποιητής έχει την μοναδική βολή
στο τόξο του: την λέξη,
με την οποία προσπαθεί να πιάσει την αλήθεια,
προλαβαίνοντας μόνο να την αγγίξει.
Αυτή είναι η δύναμή του
(την οποία χρησιμοποιεί για άμυνα
ή για επίθεση) κι η αδυναμία του:
φορτίζει το ρήμα με αμφιλεγόμενες σημασίες
που γλιστρούν
στο παραλήρημα και στο αίνιγμα,
είναι δυσανάγνωστα για τους άλλους
τα προαισθήματά του.
Στην μπερδεμένη Βαβέλ των γλωσσών
η ποίηση είναι γη καμένη, φθαρμένη.
Όμως η στάχτη – σκορπισμένη από τον άνεμο –
λάβα και πέτρες
λιπαίνουν το χώμα του μέλλοντος.
Στην χλωρή λίπανση των αγραναπαύσεων
θα φυτρώσουν στο σκότος ρίζες
θάμνοι και κλωνάρια
θα πολλαπλασιαστούν,
θ’ ανθήσουν οι σπόροι
του επόμενου χρόνου

Carlo Cipparrone – Κάρλο Τσιπαρόνε

                                                       Μετάφραση του Πάβεου Κρούπκα

Η Κ ρ ί σ η

MARIA CARLA MAIOLO

Μαρία Κάρλα Μαγιόλο

 Η Maria Carla Maiolo (Μαρία Κάρλα Μαγιόλο) είναι ποιήτρια και εκπαιδευτικός από την Καλαβρία στην Νότιο Ιταλία. Συνεργάζεται με το περιοδικό Καποβέρσο. 

Η Κ ρ ί σ η

Η κρίση μας έκλεισε στα σπίτια

σκονισμένα γεμάτα θησαυρούς

διαστρωματομένους: αφίσες και κοσμήματα

από καουτσούκ, χωρίς παιδικές τρίχες

ούτε γέλια ούτε κλάματα. Σπίτια όπου

περνάνε σε εφηβικούς ρυθμούς

στα εξήντα χρόνια. Η κρίση που δεν απασχολεί

ούτε δίνει σύνταξη, η εργασία που εξαλείφει

το άτομο που τεμαχίζει τις σκέψεις

που σε θέλει σκουπίδι. Θέλω

να βγω από την κρεατομηχανή και φαντάζομαι

μια μονή, ένα μοναστήρι,

μια τυχερή περίσταση.

Όμως, από σύστημα σε σύστημα, όχι:

είμαι ελεύθερο σκυλί, σαν είδος,

μα πιστός και ηττώμενος σταματάω

στο ίδιο μέρος.

Maria Carla Maiolo – Μαρία Κάρλα Μαγιόλο

...............................................
Μετάφραση του Πάβεου Κρούπκα

Αυτοπροσωπογραφία

UGO  FOSCOLO

(1779 - 1727)

"Ο Ugo Foscolo (Ούγκο Φόσκολο), ήταν διάσημος Ιταλός ποιητής. Γεννήθηκε στην Ζάκυνθο στις 26 Ιανουαρίου 1779. από πατέρα Βενετσιάνο, τον Αντρέα Φόσκολο, που εκείνη την εποχή υπηρετούσε σαν υπάλληλος στα Ιόνια νησιά και από μητέρα Ελληνίδα, τη Ζακυνθινή Διαμάντω Σπαθή.[...] Ανάμεσα στα λογοτεχνικά έργα που άφησε  ο Φόσκολο, το αριστούργημά του θεωρείται "Οι τάφοι", ποιητική σύνθεση κλασικίζουσας ρομαντικής μορφής. "Οι επιστολές στο Γιάκοπο Όρτις" (1802), "Οι Χάριτες", (1812), και οι τραγωδίες του "Αίας" (1811) και "Ριτσιάρντα" (1813)".

Παρατίθενται δύο ποιήματα του διάσημου Ιταλού ποιητή.

Αυτοπροσωπογραφία

Αυλακωμένο μέτωπο, βαθιά
μάτια, όψη τολμηρή, μαλλί πυρό,
χείλι άλικο παχύ, δόντι λαμπρό
κι άσπρο, όμορφο λαιμό, στήθος φαρδύ,
κυρτό κεφάλι. Η φορεσιά μου απλή,
σκέψη, πράξη, γοργές, βήμα γοργό.
Ανθρώπινος, πιστός, ειλικρινής:
ενάντιά μου όλα, ενάντιά τους κι εγώ!
Κάποτε αντρείος στη γλώσσα, και πολλές
φορές στο χέρι. Μελαγχολικός,
συχνά μόνος. Μα πάντα σκεπτικός.
Παινώ, πλούσιος κάκιες κι αρετές,
το σωστό, μα πάω όπου η καρδιά κλίνει -
μόνο ο Άδης θα μου δώσει τη γαλήνη!      (σελ. 2022)

                            *****

Στο θάνατο του αδερφού Τζοβάνι

Μια μέρα, αν πάντοτε φυγάδας δε γυρνώ
εδώ και κει, θα μ' εύρεις καθισμένο
στον τάφο σου αδερφέ μου να θρηνώ
της νιότης τον ανθό σου το χαμένο.

Η μάνα, της ζωής της το στερνό
το βήμα, σέρνοντας το κουρασμένο,
μιλάει για με, με το κορμί σου τ' αδειανό
κι από μακριά αν το χέρι απελπισμένο
απλώνω, την πατρίδα μου να χαιρετίσει,
νοιώθω εχθρική τη θεϊκή βουλή να μένει,
με πίκρα που και σ' είχε ποτίσει.

Αυτό μοναδικά η ελπίδα μου προσμένει:
κάποτε ο ξένος τα οστά μου να γυρίσει
στη μητρική αγκαλιά, την τόσο πονεμένη.   (σελ. 2036)

 Ugo Foscolo     (Ούγκο Φόσκολο)

..........................................................................................................................................................
Από τη "Νέα Παγκόσμια ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ", Ρίτας Μπούμη - Ν. Παππά, τόμ. Ε΄, σελ.2019.

Το πλοίο

Giosuè Carducci

(Τζοζουέ Αλεσάντρο Τζουζέπε Καρντούτσι)

Ο Giosuè Alessandro Giuseppe Carducci,   (Τζοζουέ Αλεσάντρο Τζουζέπε Καρντούτσι), Βραβείο Νόμπελ 1906, γεννήθηκε   27 Ιουλίου 1835 στο Βαλ ντι Καστέλλο της Τοσκάνης,  και απεβίωσε  16 Φεβρουαρίου 1907.  ήταν Ιταλός ποιητής ο οποίος θεωρήθηκε ένας από τους μεγαλύτερους της Ιταλίας. Η επίδρασή της ποίησής του ήταν τόσο σημαντική, που χαρακτηρίστηκε ως ο ανεπίσημος εθνικός ποιητής της σύγχρονης Ιταλίας. Τα ποιητικά του έργα είναι τα εξής: Ρίμες (1837), Ύμνος στο Σατανά (1863), Λέβια Γκράβια (1871), Νέα Ποιήματα (1872), Βάρβαρες ωδές (1877), Νέες βάρβαρες ωδές (1882), Σονέττα (1883), Νέες Ρίμες (1887, Τρίτες βάρβαρες ωδές (1889), και Ρυθμοί και Ρίμες (1899).

                                                          *

Ακολουθεί ένα ποίημα του Νομπελίστα Ιταλού ποιητή με τίτλο..

Το  πλοίο

Πλέει μόνο το καράβι μου μέσ' από τις κρωξιές

Των αλκυόνων σε νερά που θύελλα συνταράζει

Και το τυλίγει μάνητα κυμάτων, αστραπές,

Των κεραυνών ο πάταγος, δίχως ποτέ ν' αράζει.

Στις πια χαμένες στρέφουν, ωστόσο, ακρογιαλιές

Οι θύμησες με πρόσωπο που απ' τα δάκρυα στάζει,

Κι οι ελπίδες νικημένες απαύδησαν κι αυτές

Χτυπιούνται πάνω στο κουπί που δεν κρατά και σπάζει.

Όμως, στην πλώρη ολόρθο το βλέμμα μου κοιτά

Τον ουρανό, τη θάλασσα κι ενώ σφυρίζει τρομερός

ο άνεμος και τρίζουν τα κατάρτια, δυνατά:

"Κωπηλατείτε αδιάκοπα! Όλοι σας στα κουπιά του.

Απελπισμένοι σύντροφοι. Για το λιμάνι εμπρός

Της λησμονιάς, τις ξέρες τις άσπρες του θανάτου".  (1)

Giosuè Carducci,   (Τζοζουέ Καρντούτσι)

..................................................................................................................................................

Από την Νέα Παγκόσμια Ποιητική Ανθολογία, (Ρίτας Μπούμη - Ν. Παπά), Τόμος Ε΄, σελ. 2053,

(1). Μετάφραση Ρίτας Μπούμη Παπά. 

Πανσέληνος

Maria Luigia Di Stefano

(Μαρία Λουίτσια Ντι Στέφανο)

Η Maria Luigia Di Stefano (Μαρία Λουίτσια Ντι Στέφανο) είναι Ιταλίδα  Λογοτέχνιδα-ποιήτρια. Έχει σπουδάσει "Νεοελληνική Γλώσσα"  και διδάσκει ως καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια.

Οι δρόμοι λογοτεχνίας, παραθέτουν ένα ωραίο ποίημά της, που μας απέστειλε στην Ελληνική γλώσσα.   

Πανσέληνος

Κούραση από μεθύσι
για το ταλαιπωρημένο φεγγάρι
γεμάτο λουλούδι
κόκκινο
που σκιάζεται φωτίζοντας

την μαρμάρινη λίμνη

της καρδιάς
ψιθυρίζει ο αέρας
και μαύρο το ταξίδι
στο μονοπάτι της μοναξιάς
σημαία
το χαμόγελο του παιδιού
που σαν αετός παίζει
το νήμα της ζωής
αφήνει
τα φτερά
γλιστράνε στα δάκτυλα
της αόρατης επιθυμίας
των ονείρων.

Πανσέληνος
αδυνατώ να μετρήσω
τα χαλίκια
τα μικρά ψίχουλα
που πέταξα στο καλντερίμι
σιτάρι ελπίδας να φυτέψω
φως στο γυρισμό
λάμπει ο χωματόδρομος
να επιστρέψω
με παρέα την γλυκειά
μελαγχολία
μαζί με την απάτη της Κίρκης.

Πανσέληνος μέσα στο κύμα
πανσέληνος με την θαλάσσια αύρα
που μουρμουρίζει
πανσέληνος με τους γλάρους
που ερωτεύονται
πανσέληνος
η σιωπή της ακτίνας
κατεβαίνει
στο βαθύ πηγάδι
πανσέληνος ο δαίμων
μέσα στην ψυχή μου.

Maria Luigia Di Stefano   (Μαρία Λουίτσια Ντι Στέφανο)

Το άπειρο

GIACOMO LEOPARDI

Ο Giacomo Leoparndi (Τζιάκομο Λεοπάρντι 1798 - 1837), ήταν Ιταλός ρομαντικός ποιητής και φιλόσοφος, ένας από τους μεγάλους Ιταλούς ποιητές του 19ου αιώνα. Tα δύο ποιήματα "Το άπειρο" και "Στη σελήνη", που παρατίθενται πιο κάτω, βρίσκονται σε περίοπτη θέση και είναι από τα πιο διάσημα. 

Θεωρείται από πολλούς ότι είναι ο μεγαλύτερος Ιταλός ποιητής μετά το Δάντη και ο καλύτερος λυρικός μαζί με τον Πετράρχη, της χώρας του.

Το άπειρο

Πάντα αγαπούσα τον έρημο λόφο
Κι αυτόν τον φράχτη, που σχεδόν κρύβει
Τον μακρινό ορίζοντα απ’ το βλέμμα.
Μα όπως κάθομαι και κοιτάζω
Τις υπεράνθρωπες σιωπές και τη βαθιά ησυχία
Βυθίζομαι στις σκέψεις, κι ο φόβος
Αγγίζει την καρδιά μου. Κι όταν ακούω
Τον άνεμο να μαίνεται στα δέντρα
Εκείνη φέρνω την ατέλειωτη σιωπή
Δίπλα σε τούτη τη φωνή, κι έρχεται το άπειρο
Στο νου μου, κι οι εποχές που φεύγουν
Και η τωρινή που ζει, κι ο ήχος της. Έτσι
Στην απεραντοσύνη αυτή πνίγεται η σκέψη μου
Και ναυαγώ γλυκά σε τέτοια θάλασσα.

Στη Σελήνη

Στη σελήνη Τώρα που έκλεισε έναν κύκλο ο χρόνος
Θυμάμαι, ερχόμουν με τόση αγωνία
Εδώ στον λόφο και σε κοιτούσα
Σελήνη μου, γεμάτη χάρη.
Κι εσύ, εκκρεμής πάνω απ’ το δάσος
Το φώτιζες ολόκληρο, όπως τώρα. Τότε όμως
Το πρόσωπό σου ήταν θολό κι αβέβαιο
Από τα δάκρυα που έρχονταν στα βλέφαρά μου
Γιατί ήταν βάσανο η ζωή μου, κι είναι ακόμα,
Δεν αλλάζει, σελήνη αγαπημένη.
Κι όμως, μ’ ευχαριστεί
Ν’ αναπολώ την εποχή της δυστυχίας μου.
Είναι γλυκό, όταν είσαι νέος
Και η πορεία της μνήμης είναι σύντομη
Ενώ η ελπίδα έχει μεγάλο δρόμο
Να θυμάσαι τα περασμένα
Κι ας ήταν λύπες, κι ας κρατάει ο πόνος.

Giacomo Leopardi     (Τζιάκομο Λεοπάρντι)

Πυριγενής Ατμός

Nicola Prebenna

      Παρατίθενται δύο ποιήματα του Ιταλού Ποιητή  Nicola Prebenna  (Νικόλα Πρεμπέννα) ο οποίος έχει ζήσει στην Ελλάδα και εργάστηκε ως καθηγητής στην Ιταλική Σχολή των Αθηνών. 

Πυριγενής Ατμός

Στο ατελείωτο πεδίο

και στους μπλεγμένους λόφους,

αμετάβλητος βάλτος καχεκτικός,

σύννεφο καπνού στο έδαφος

διαλύεται και πλέον δε σηκώνεται.

Από τα αποξηραμένα κλαδιά

πηγμένο στάζει

το κλάμα της καρδιάς

και τα κλαράκια απαρηγόρητα

μάταια κυνηγούν την πράσινη ελπίδα

των καθαρών οριζόντων,

όμως, μαύρος είναι ο ουρανός

και άδεια η ψυχή.

Ακόμα και τη ζωή

ξερίζωσες από το βουνό

Κάιν που σκορπίζεις θάνατο

και -μοίρα δίκαιη και άχρηστη-

δεν θα βρεις φύλλο

το δάκρυ της μετάνοιας να σκουπίσεις.

Αποξηραμένος, και εσύ,

θα μαραθείς.

                                  *

Απάντηση

Γλίστρησα στα διάφανα βάθη

της θάλασσας και ξεκάθαρο μου φάνηκε

μεταξύ ελιγμών, συσπάσεων και επιθέσεων,

πως και το μεγαλύτερο ψάρι καταβροχθίσει το μικρότερο.

Κατασκόπευσα ανάμεσα σε αμπέλια

και μπερδεμένους θάμνους και

μετά από καιρό κατάλαβα

γιατί μεταξύ των φυτών

κάποια παραμένουν στη γη

ενώ άλλα ξεχωρίζουν προς τον ουρανό.

Κυνήγησα στην καρδιά της σαβάνας

τον αιώνιο κύκλο ενεδρών και αρπαγών

και, αν και αναστατωμένος από του αδύναμου το αίμα

που στο φαύλο κύκλο του θανάτου υποκύπτει,

το νόημα, λυπηρό, το βρήκα.

Αναρωτήθηκα χίλιες φορές και ανησύχησα,

που μας πηγαίνει η παράλογη πράξη

της διάσπαρσης στον αέρα τυχαίων θυμάτων και αθώων,

ο σκοτεινός έρωτας του θανάτου

πεπεισμένο κάλεσμα του κενού και της σιωπής,

το λόγο να αποκαλύψει

γιατί τόσο μαίνεται

στην καρδιά του ανθρώπου

δεν το βρήκα.

Και η ανθρωπότητα φτωχαίνει.

Nicola Prebenna    (Νικόλα Πρεμπέννα)
................................................................................................................................................... Μετάφραση:  Maria Luigia Di Stefano (Μαρία Λουίτσια Ντι Στέφανο)

Σ ο ν έ τ ο 55

  

MICHELANGELO

Η  Δημιουργία του Αδάμ"

Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni   (Μιχαήλ Άγγελος)

Είναι διαχρονικά ένας από τους μεγαλύτερους γλύπτες και ζωγράφους όλων των εποχών! Πέραν της γλυπτικής και της ζωγραφικής ήταν και ποιητής! Η γραφή του ήταν σε μεγάλο βαθμό αυτοσαρκαστική και ειρωνική! Μόνο λίγα ποιητικά έργα του έχουν διασωθεί μέχρι σήμερα και είναι ολοκληρωμένα. Ένα από τα διασημότερα έργα ζωγραφικής του είναι "Η Δημιουργία του Αδάμ", από τον κύκλο "Η Δημιουργία του Κόσμου", το οποίο φιλοτέχνησε την πενταετία 1508 - 1512.
Παρατίθεται ένα ποίημά του με τίτλο:

Σονέτο 55

Η αχόρταγη λαχτάρα αν κάποτε μου τάξει
κι άλλα πολλά χρόνια καλά σ' όσα έχω ζήσει,
ούτε τη θέλω κι όλο βάρος μου είναι η ζωή,
και πιο πολύ με τόσα μάγια που σε αδράζει.

Τι ελπίδα απ' τη ζωή, απ' τις ηδονές χαράζει;
Χαρά επίγεια, κι αν καιρό κρατήσει,
ανθρώπινη ευτυχία, που 'ναι ψυχής μεθύσι,
κακό κάνει, όσο πιο πολύ μας συναρπάζει.

Γι' αυτό, σαν ξανανιώνει εντός μου η θεία σου χάρη
πίστη κι αγάπη μ' έτοιον ζήλο θεριμένον,
που τα εγκόσμια νικά και την ψυχή στυλώνει,

σα θα με βρει η σπλαχνιά σου πιο λευτερωμένον,
τ' άγιο άπλω χέρι σου στα ουράνια να με πάρει
τι στην καρδιά μας σωστή γνώμη δε στεριώνει.

Michelangelo Buonarroti        (Μιχαήλ Άγγελος)

....................................................................................................................
Από τη Νέα Παγκόσμια ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ,  ΡΙΤΑΣ ΜΠΟΥΜΗ - Ν. ΠΑΠΠΑ, τόμ. Ε΄, σελ.2015.