Ο βωμός της πατρίδος

ΑΝΔΡΕΑΣ  ΚΑΛΒΟΣ

"Ο Ανδρέας Κάλβος, είναι ο Νεοέλληνας ποιητής που πλησίασε στη μορφή και την ουσία τους Αρχαίους μας, δημιουργώντας ένα δικό του εντελώς ποιητικό ύφος. Οι Ωδές του - αυτό είναι ολόκληρο το έργο του - με την άψογα οργανωμένη δομή, το εξαγγελτικό βήμα, αποτελεί, η κάθε μια ξεχωριστά, μια μουσική ραψωδία.Το έργο του αυτό, όχι μόνο αντέχει στο χρόνο, μα, αντίθετα, όλο και περισσότερο επιβάλλεται στη συνείδηση των νέων πνευματικών γενεών, όπως αποδείχνει και η πλούσια καλβική βιβλιογραφία που συνεχίζεται, και οι αλλεπάλληλες εκδόσεις των Ωδών.

Ο Κάλβος τάφηκε σ' ένα νεκροταφείο του Λονδίνου, αργότερα όμως, στα 1960, τα οστά του ποιητή ανακομίστηκαν και μεταφέρθηκαν στη Ζάκυνθο για να ενταφιαστούν οριστικά πλάι σε κείνα του Σολωμού, στο Μουσείο Σολωμού - Κάλβου που χτίστηκε κατά την ανοικοδόμηση της Ζακύνθου, ύστερα από τον καταστροφικό σεισμό της 12 Αυγούστου 1953." 

Ο βωμός της πατρίδος

Α

Tρέξατε αδέλφια, τρέξατε
ψυχαί θερμαί, γενναίαι·
εις τον βωμόν τριγύρω
της πατρίδος αστράπτοντα
τρέξατε πάντες. 5

Β

Ας παύσωσ' η διχόνοιαι
που ρίχνουσι τα έθνη
τυφλά, υπό τα σκληρότατ
ονύχια των αγρύπνων
δολίων τυράννων. 10

Γ

Tρέξατ' εδώ· συμφώνως
τους χορούς ας συμπλέξωμεν,
προσφέρων ο καθένας
λαμπράν θυσίαν, πολύτιμον,
εις την πατρίδα. 15

Δ

Eδώ ας καθιερώσωμεν
τα πάθη μας προθύμως·
τ' άρματα ημείς αδράξαμεν
μόνον δια 'να πληγώσωμεν
του Oσμάν τα στήθη. 20

Ε

Eδώ πάντα τα πλούτη μας
ας χύσωμεν· εν όσω
γυμνόν σπαθί βαστούμεν
μας φθάνουσι τα φύλλα
τίμια της δάφνης. 25

ΣΤ

K' ύστερ', αφ' ου συντρίψωμεν
τον έχθιστον ζυγόν,
άλλα όχι αβέβαια πλούτη
θέλει μας δώσει πάλιν
η ελευθερία. 30

Ζ

Eδώ ηδονάς και ανάπαυσιν
ω φίλοι ας παραιτήσωμεν·
ξηρή πέτρα το στρώμα,
φαρμάκι το ψωμί
της δουλείας είναι. 35

Η

Eδώ, σαν αναθήματα,
εις τον βωμόν πλησίον,
τους συγγενείς, τα τέκνα μας
αγαπητά, τους γέροντας
τώρα ας αφήσωμεν. 40

Θ

Πάντα όσα εις την καρδίαν μας
είναι ακριβή, δεν πρέπουσιν
εις άνδρας που τρομάζουν
έμπροσθεν εις ανόητον
βάρβαρον σκήπτρον. 45

Ι

Oύτε η ζωή δεν πρέπει.
Tρέξατε αδέλφια, τρέξατε·
συμμέτρως εχορεύσαμεν,
σύμμετρα ας αποθάνωμεν
δια την πατρίδα. 50

Ανδρέας Κάλβος
..............................................................................................................................................
(Από τη Νέα Παγκόσμια Ποιητική Ανθολογία, Ρίτας Μπούμη - Παπά, Τόμος Β΄, Ελλάδα, σελ. 443 - 444)

Της Φύσης ο Λόγος

ΕΛΕΝΗ  ΚΑΡΑΣΑΒΒΙΔΟΥ
Διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

"Της Φύσης ο Λόγος"
(Ποιητική Σύνθεση) 

του Σωκράτη Μελισσαράτου 

  Γράφει: η Ελένη Καρασαββίδου

  

Αν οι ανθρώπινες κοινωνίες εφηύραν τις «μεγάλες αφηγήσεις» για τον εαυτό και τον κόσμο μας, είτε για να δώσουν μια διάσταση «κανονιστική» σε ερωτήματα για την ύπαρξη του ατόμου και την κατεύθυνση της κοινωνίας, είτε για να διαχειριστούν το άγχος μας απέναντι στο άγνωστο, απέτυχαν, αποτελώντας συχνά προκαλύμματα και όχι την ουσία την ίδια, να δημιουργήσουν έναν λόγο «ολιστικό». Αυτός ο ολιστικός λόγος που δεν θα τεκμαίρει τα συμφέροντα ( αυτήν την μίξη λαγνείας για το πιο πολύ κι ανασφάλειας για το πιο λίγο) αλλά θα τα συνθέτει, (την ίδια ώρα που θα καταγγέλλει κάθε προσπάθεια ιδιαίτερης διαχείρισής του), βρίσκεται στον πυρήνα του Λόγου της Φύσης του Σ. Μ. 

Με στίχους ρωμαλέους, όπως τους : 

«Το βλέμμα του αστροφεγγιά ακουμπούσε στην άμμο/ κι η αντιφεγγιά του πυρπολούσε/ ορίζοντες άφατους/…Διψασμένος για ήχους αλαργινούς / σέρνει τα βήματά του/…στα ματωμένα λιογέρματα/ στις βουές των αιώνων» (σελ.42) 

Ο Σ. Μελισσαράτος μιλά για τον άνθρωπο μόνο απέναντι στο σύμπαν και γι αυτό για τον συμπαντικό άνθρωπο, και συναντιέται (με τον δικό του τρόπο και με την δική του ποιότητα) με την μακραίωνη παράδοση του έπους (μια παράδοση λόγου και σκέψης που βάλλεται ή αφήνεται πίσω, καθώς η έννοια του ήρωα πρέπει στην εποχή μας να μικρύνει και να γραφικοποιηθεί μαζί με τον δρώντα πολίτη). Παράδοση που σ’ εποχές άλλες, συνέχισαν στον τόπο μας σημαντικότατοι ομότεχνοί του όπως ο Σικελιανός και με θεμελιώδη γραφήματα για την ανθρωπότητα όπως ο Φάουστ (Γκαίτε) ή ο Μάνφρεντ (Λόρδος Βύρων), ή ακόμη και τα πολύ πιο χαμηλόφωνα αλλά εμβληματικότερα κατ’ εμέ Φύλλα της Χλόης του Γουίτμαν. Εκκινώντας από την κατάσταση πραγμάτων του οριακού καιρού μας την οποία θεωρεί ταυτόχρονα αιώνια 

«Μείναμε έξω απ’ την ρότα των καιρών/ και μετέωροι οδοιπορούμε/ ανάμεσα σε Γη και Ουρανό / Μετέωρα είναι όλα» (σελ. 14) 

αναζητά το πρώτο στήριγμα σε μια παράδοση βαθύτατα ελληνική που την συμπυκνώνει σε εικόνες που θυμίζουν το Άγιο Ελληνικό Πάσχα 

«…κάποιες αστραπές μακρινές/ τον ουρανό αυλακώνουν/… οι πιστοί μ’ αναμμένα τα κεριά της Ψυχής/ βγαίνουν απ’ την εκκλησιά και προχωρούν/ στο σκοτάδι της νύχτας/ να φτάσουν στην πλατεία/ στο προσκύνημα/ που θα ακουστεί το Χριστός Ανέστη» (σελ. 15). 

Γρήγορα ξανοίγεται σε ένα πλατύ σαν ωκεανό Φαουστικό βλέμμα, που ισοθεώνει τον άνθρωπο ως μέρος της Φύσης, ως μέρος του λόγου της: 

« στο βλέμμα του τρικυμία θανάτου/ Στην όψη του θανάτου η Αθωότητα/ στου Μωρού το Αθάνατο Κάλλος / Στου μεγάλου την όψη/ του Θανάτου η Φρίκη… Μετρά το Απίθανο και το Πιθανό ντύνεται/ λες και οι βουές των Αιώνων/ γι’ αυτόν γεννηθήκαν/ Βάθη και Ύψη το μυαλό του γεννάει/ κι η ματιά του ανέμους μαζεύει βοώντες/ Ατέλειωτα μαύρα τα κομμάτια του «Παν». (σελ. 43)

Αλλά αυτή η κατάσταση της αιώνιας αμφιβολίας, κατάσταση της ίδιας της Ύπαρξης για να μνημονεύσουμε Βολταίρο, δεν αίρει την υποχρέωση της απάντησης του αγωνιζόμενου ανθρώπου, το αίτημα της παρακαταθήκης «απ’ τις βουές των αιώνων»: 

«Υψώστε Ανάστημα/ Υψώστε Φωνή/ Κραυγή μεγάλη βγάλτε/ Γκρεμίστε εργοστάσια καμινάδες γκρεμίστε/ Αλώστε τα όπλα τους… Αφανίστε το Όνειδος από προσώπου Γης… Αυτός της Φύσης ο Λόγος!»

Μεγάλη ποίηση ακόμη και σε μικρές εποχές..! 

Σωκράτη Μελισσαράτο σε ευχαριστούμε!

Ελένη Καρασαββίδου 

............................................................................................................................................

"Της Φύσης ο Λόγος", Κέντρο Ευρωπαϊκών Εκδόσεων Χάρη Πάτση, Γ΄ Έκδοση, Αθήνα 2010.

(Από την Ιστοσελίδα www.elzoni.gr , Αρθρογραφία, ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΖΩΝΗ, Ημερήσια ηλεκτρονική εφημερίδα .

Ύμνος των αιώνων

ΚΩΣΤΗΣ  ΠΑΛΑΜΑΣ

1859 - 1943

Mητέρα μας πολύπαθη, ω αθάνατη,
δεν είναι μόνο σου στολίδι οι Παρθενώνες·
του συντριμμού σου τα σπαθιά στα κάμανε
φυλαχτά και στεφάνια σου οι αιώνες.

Kαι οι πέτρες που τις έστησε στο χώμα σου
το νικηφόρο χέρι του Pωμαίου,
κ' η σταυροθόλωτη εκκλησιά από το Bυζάντιο,
στον τόπο του πολύστυλου ναού του αρχαίου,

Kι αυτό το κάστρο που μουγγρίζει μέσα του
της Bενετιάς ακόμη το λιοντάρι,
κι ο μιναρές που στέκει, της ολόμαυρης
και της πικρότατης σκλαβιάς απομεινάρι,

Kαι του Σλάβου το διάβα αντιλαλούμενο
στ' όνομα που μας έρχεται στο στόμα
-με το γάλα της μάννας που βυζάξαμε-
σαν ξένη ανθοβολιά στο ντόπιο χώμα,

Όλα ένα νύφης φόρεμα σου υφαίνουνε,
σου πρέπουνε, ω βασίλισσα, σα στέμμα,
στην ομορφάδα σου ομορφιά απιθώσανε
κ' είναι σα σπλάχνα απ' το δικό σου το αίμα.

Ω τίμια φυλαχτά, στολίδια αταίριαστα,
ω διαβατάρικα, από σας πλάθετ' αιώνια,
κόσμος από παλιά κοσμοσυντρίμματα,
η νέα τρανή Πατρίδα η παναρμόνια!

Κωστής Παλαμάς
..................................................................................................................................
("Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού", Νέα Ελληνική Λογοτεχνία και Πολιτισμός)

Ο Φυλλομάντης

ΟΔΥΣΣΕΑΣ  ΕΛΥΤΗΣ

(Ποιητής)

Aπόψε βράδυ Aυγούστου οχτώ
Nαυαγισμένο στα ρηχά των άστρων
Tο παλιό μου σπίτι με τα σαμιαμίθια
Kαι το χυμένο το κερί στο κομοδίνο επάνω
Πόρτες παράθυρα ανοιχτά
Tο παλιό μου σπίτι αδειάζοντας
Φορτίο της ερημιάς μέσα στη νύχτα·

Σαστισμένες φωνές κι άλλες που ακόμη
Tρέχοντας μες στις φυλλωσιές αστράφτουν σαν
Mυστικά περάσματα πυγολαμπίδας
Aπό τα βάθη ζωής ανεστραμμένης
Mες στο κρύο ασπράδι των ματιών
Eκεί όπου ακινητεί ο Kαιρός
Kι η Σελήνη με τ' αλλοιωμένο μάγουλο

Aπελπιστικά σιμώνει το δικό μου·
Ένα θρόισμα σαν από χαμένης
Που ξανάρχεται αγάπης σκοτεινό αρχινούν:
"Mη". Kι ύστερα πάλι "Mη". "Mωρό μου".
"Tι σού 'μελλε", "Mια μέρα θα το θυμηθείς".
"Παιδί παιδάκι με τα καστανά μαλλιά".
"Eγώ που σ' αγαπώ". "Πες πάντα". "Πάντα".

Kι όπως μέσα στην απληστία του μαύρου
Που ανοίγεται στα δυο περιβολιού
Σβηστό απανθρακωμένο
Πάει και καταποντίζεται όλο το έχει σου
Aνεβαίνει απ' της ψυχής τ' απόνερα ένα
Kύμα θολό που οι φυσαλλίδες είναι
Άλλα τόσα παλιά ηλιοβασιλέματα

Παράθυρα τρεμάμενα στο φως του εσπερινού
Mια στιγμή που προσπέρασες την ευτυχία
Σαν τραγούδι όπου κρύφθηκε μήπως το δεις
Δακρυσμένο για σένα ένα κορίτσι -
Όλα της αγκαλιάς τα ιερά του όρκου
Tίποτα τίποτα δεν πήε χαμένο
Aπόψε βράδυ Aυγούστου οχτώ

Mέσ' απ' τη χλώρη του βυθού και πάλι
Tο ίδιο εκείνο ατέρμονο ανατρίχιασμα
Mονολογεί και συνθροεί τα φύλλα
Mονολογεί στην αραμαϊκή του απόκοσμου:
"Παιδί παιδάκι με τα καστανά μαλλιά
Σού 'μελλε να χαθείς εδώ για να σωθείς μακριά".
"Σού 'μελλε να χαθείς εδώ για να σωθείς μακριά".

Kι άξαφνα σαν τα πριν και τα μετά ιδωμένα·
Bατές όλες οι θάλασσες με τα λουλούδια
Mόνος αλλ' όχι μόνος· όπως πάντα·
Όπως τότε νέος που προχωρούσα
Mε κενή τη θέση στα δεξιά μου
Kαι ψηλά μ' ακολουθούσε ο Bέγας
Tων ερώτων μου όλων ο Πολιούχος.

Οδυσσέας Ελύτης

( ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ, από τα ΕΤΕΡΟΘΑΛΗ, Εκδ. ΑΚΜΩΝ, σελ. 109, Αθήνα 1979)

Φυγή

Δεν ήταν άλλη η αγάπη μας
έφευγε ξαναγύριζε και μας έφερνε
ένα χαμηλωμένο βλέφαρο πολύ μακρινό
ένα χαμόγελο μαρμαρωμένο, χαμένο
μέσα στο πρωινό χορτάρι
ένα παράξενο κοχύλι που δοκίμαζε
να το εξηγήσει επίμονα η ψυχή μας.

H αγάπη μας δεν ήταν άλλη ψηλαφούσε
σιγά μέσα στα πράγματα που μας τριγύριζαν
να εξηγήσει γιατί δε θέλουμε να πεθάνουμε
με τόσο πάθος.

Kι αν κρατηθήκαμε από λαγόνια κι αν αγκαλιάσαμε
μ' όλη τη δύναμή μας άλλους αυχένες
κι αν σμίξαμε την ανάσα μας με την ανάσα
εκείνου του ανθρώπου
κι αν κλείσαμε τα μάτια μας, δεν ήταν άλλη
μονάχα αυτός ο βαθύτερος καημός να κρατηθούμε
μέσα στη φυγή.

Γιώργος Σεφέρης
(Από τα ποιήματα, εκδ. Ίκαρος, Αθήνα 1974)

Παιάνας 5ος στον Απόλλωνα

ΠΙΝΔΑΡΟΣ  Ο  ΘΗΒΑΙΟΣ

Παιάνας 5ος στον Απόλλωνα

Από τον παιάνα αυτόν προς τον Απόλλωνα της Δήλου λείπουν οι 34 πρώτοι στίχοι. Στους στίχους που σώζονται γίνεται αναφορά στην ιωνική μετανάστευση από την κυρίως Ελλάδα και μέσω της Ευοίας, στις Κυκλάδες και τη Δήλο, ενώ από ένα σχόλιο στο περιθώριο του παπύρου μαθαίνουμε ότι η πατρίδα των Ιώνων αναφερόταν από τον πίνδαρο η Αθήνα. Επομένως ο παιάνας αυτός πρέπει να γράφτηκε για λογαριασμό κάποιας αθηναϊκής αποστολής χορού στη Δήλο και να εκτελέστηκε στο νησί." Ο Πίνδαρος μπορεί να ακολούθησε και ο ίδιος τη θεωρία των Αθηναίων στη Δήλο, αφού εύχεται στο ποίημα η Άρτεμη και ο Απόλλωνας να τον υποδεχτούν με ευμένεια. Πάντως, αυτή η υπόθεση δεν είναι απόλυτα βέβαιη, αφού στους συγκεκριμένους στίχους μπορεί να μιλά ο χορός για τον εαυτό του ή εναλλακτικά ο ποιητής να θεωρεί ότι κατά κάποιο τρόπο και μεταφορικά το ποίημα του τον αντιπροσωπεύει στο νησί.[...]

Παιάνας στον Απόλλωνα

…την Εύβοια
κυρίεψαν και κατοίκησαν36

-ιήϊε Απόλλων –
και τα διάσπαρτα νησιά που ’χουν κοπάδια πρόβατα
έχτισαν και την ξακουστή κατέκτησαν
Δήλο, αφού σ’ αυτούς ο Απόλλων
έδωσε ο χρυσομάλλης
το κορμί της Αστερίας να οικούνε,

-ιήϊε Δήλιε Απόλλων-
Όπου παιδιά της Λητώς
μακάρι να δεχτείτε εμένα με νου ευμενή, τον θεράποντά σας με την ηχηρή,
μελωδική του φημισμένου
παιάνα φωνή.

Πίνδαρος ο Θηβαίος
...........................................................................................................
("Ανθολογία αρχαίων ελληνικών ύμνων", σελ.70, 73, Εκδόσεις ΖΗΤΡΟΣ, Θεσσαλονίκη 2005.)

Φωτεινός

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ  ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ

                                                  Από τον Φωτεινό

"Ο Φωτεινός (1879) είναι το τελευταίο και ωριμότερο έργο του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη, που όμως ο θάνατος δεν τον άφησε να το τελειώσει. Η υπόθεσή του βασίζεται σε ένα επισόδιο του 1357 στη φραγκοκρατούμενη Λευκάδα, που ο ποιητής το αναπλάθει ελεύθερα: Ο Φωτεινός, εβδομηντάρης αγρότης, παλιός κλέφτης και πολέμαρχος, πετροβολάει και πληγώνει τα σκυλιά του αυθέντη της Λευκάδας Γρατσιάνου τζώρτζη, γιατί του χαλάνε τα σπαρτά. Οι συνοδοί του άρχοντα τον συλλαμβάνουν και τον χτυπούν αλύπητα. Το εθνικό φιλότιμο του γέρου πληγώνεται και αρνείται να ζητήσει συγχώρηση. Στην περήφανη στάση του ανήκει και το απόσπασμα που δίνουμε. Μετά το επισόδιο αυτό και την τιμωρία του, ο Φωτεινός ετοιμάζει την επανάσταση. Το ποίημα, που είναι χωρισμένο σε τρία μέρη (άσματα), "έχει χαρακτήρα ελληνικό και ιστορικό" (Γ. Σαββίδης) και τονίζει την ασυμβίβαστη πάλη του ελληνισμού εναντίον της ξένης κυριαρχίας" 

Φωτεινός 

Αν εξεράθη το κλαρί, πάντα χλωρή είν' η ρίζα.

Και μένει πάντα ζωντανό, η ρόβι φαγ' η βρίζα,

αυτό το βόιδι το μανό, π' όσο βαθιά ρουχνίζει

τόσο εύκολα μυγιάζεται κι ανεμοστροβιλίζει,

καί που το κράζουνε λαό. Θα σπάσει το καρίκι

και θα προβάλει με φτερά μια μέρα το σκουλίκι.

Τότε, πουλί το σερπετό, ποιος ξέρει που θα φτάσει!...

Τζώρτζης

Δείξε μου αυτό το λείψανο που θα βρικολακιάσει!

Φωτεινός

Εγώ ο φτωχός ο Φωτεινός, ο γέρος ο ξεσκλιάρης,

που ρίχνω εδώ το σπόρο μου για να μου τόνε πάρεις.

Εγώ που με τον ιδρώτα τα χώματα ζυμώνω

για να τρώγει άλλος το ψωμί. Που τρέχω και κεντρώνω,

την αγριλίδα του βουνού και που δεν έχω λάδι

ν' ανάφτω το καντήλι μου και ζω μέσα στον άδη.

Εγώ που με τα νύχια μου αναποδογυρίζω

το λόγκο και τα ριζιμιά, για να σας τα στολίσω

με κλήματα που δεν τρυγώ, και που ποτέ δεν έχω

λίγο κρασί κεφαλιακό τη γλώσσα μου να βρέχω.

Εγώ ο φτωχός ο μυλωνάς, που ζω σ' αιώνια ζάλη

και πέρνω κέρδο, πληρωμή, προσφάγι την πασπάλη.

Που δεν ορίζω το παιδί, που πάντα ζω με τρόμο,

και που δε βρίσκω εδώ στη γη για να με κρίνει νόμο.

Αυτός, αυτός είν' ο Λαός. Τ' άψυχο το κουφάρι

αυτό 'ναι το καματερό, το ψόφιο το κριάρι...

Μη ρίξεις άλλο φόρτωμα στην έρημή του πλάτη...

Τζώρτζης

Συμμάζωξε τη γλώσσα σου τη φιδινή, χωριάτη,

μη μου ξανάφτεις τη χολή. Γονάτησε μπροστά μου

και ζήτησε συχώρεση για τα λαγωνικά μου...

Δε θες, αντάρτη, δεν ακούς;...

Φωτεινός 

Καλύτερα το βρόχο

παρά τα γόνατα στη γη... Άρα κατάρα το 'χω...

θα 'φηναν λάκκωμα βαθή, και θα 'τουν μέγα κρίμα

τιμή να θ΄ψω κι όνομα μέσα σ' αυτό το μνήμα.

Αριστοτέλης Βαλαωρίτης

................................................................................................................................................

(Απόσπασμα από το έργο Φωτεινός, "Κείμενα Νεοελληνικης Λογοτεχνίας"σελ. 120-121, "Οργανισμός Εκδόσεων Διδακτικών Βιβλίων", Αθήνα 1992)

Φωταύγεια

ΦΩΤΑΥΓΕΙΑ 

       (Ποιητική Συνθεση)        

του Σωκράτη Μελισσαράτου

Γράφει η Ειρήνη Βρης
Αρχαιολόγος - Φιλόλογος

Διάβασα με πραγματική ευφορία και συγκίνηση την ποιητική σύνθεση «ΦΩΤΑΥΓΕΙΑ», του ποιητή Σωκράτη Μελισσαράτου, που καταγράφει το ταξίδι του ανθρώπου προς την αυτογνωσία και το φως, με τρόπο μοναδικό. Είναι το ταξίδι του εαυτού από το σκοτάδι στο φως. Γεννημένος στη λάσπη και το σκοτάδι, ο ταξιδευτής διασχίζει τα θολά νερά της ύπαρξης κι απλώνει τα φτερά του στο ηλιακό φως, νικητής και θριαμβευτής

Η δομή της ποιητικής σύνθεσης είναι ιδιαίτερη. Ο συγκλονιστικός διάλογος του «Αυτογνώστη» με τον «Εγώ», προσομοιάζει το θεατρικό λόγο και το αντιγύρισμα των λιανοτράγουδων. Η εξαιρετική θεματολογία (περί γενέσεως, περί γνώσης, περί ζωής και θανάτου), παίρνει ΄΄ αποκαλυπτικές ΄΄, μεταφυσικές προεκτάσεις. Η ζωή μια μελέτη του θανάτου – και όχι μόνο, ένας έντονος υπαρξιακός φιλοσοφικός στοχασμός, που πάει το «είναι» σε μέρη δυσπρόσιτα του υποσυνείδητου/ασυνείδητου. Σαν τον Ίκαρο, τον Ορφέα στον Άδη και τον Ομηρικό Οδυσσέα, ταξιδεύει μέσ’ απ’ τα σκότη της ψυχής. Όμως ένα ηλιόφως περνάει μέσα από τις χαραμάδες και σκορπίζει τις σκιές του θανάτου. Αναμένεται μια λύτρωση, μια ελπίδα.

Ο «Αυτογνώστης», μέσ’ από τα διάφορα επίπεδα συνειδητότητας, καθοδηγεί τον «Εγώ», το άτομο που πιστεύει ότι είναι, το κομμάτι του εαυτού με το οποίο ταυτίζεται πιο εύκολα, πέρα από τα ανθρώπινα πάθη και το «Φαίνεσθαι» του ορατού κόσμου. Το Σωκρατικό «Γνώθι σαυτόν» αποτελεί το κλειδί σ’ αυτήν την πορεία της μεταμόρφωσης του νου:

«Γκρέμισε Κώδικες Αξιών / που πλάστηκαν / από λογής λογής Δασκάλους»

και «Άσε το νου σου ελεύθερο/ Να χτίσει το Ναό του», αναφωνεί ο ποιητής.

Η γλώσσα και το ύφος του ποιητή και η εκφορά του λόγου συγγενεύει με το δημοτικό τραγούδι και προσεγγίζει τους βιβλικούς ψαλμούς και το ΄΄ έαρ το γλυκύ ΄΄ των Παθών.

Ο δρόμος δύσβατος και «Κόλαση λυσώδης», όμως προχωράει με θάρρος, νικώντας τον Φόβο, προς το αθάνατο μέρος του εαυτού του, αυτό που αποκαλεί αιώνιο, το Θεϊκό Εγώ.

Μες στο οδοιπορικό του, διεισδύει σαν μύστης στο Ύστατο Μυστήριο.

Επηρεασμένος από την Πλατωνική φιλοσοφία, το κέντρο του Σύμπαντος Κόσμου είναι η πηγή της ανθρώπινης φαντασίας, των ονείρων, της σύλληψης του αδύνατου, εκείνου που αέναα υπάρχει. Είναι μια πηγή πλήρης και ανεξάντλητη, που αποτελεί την καρδιά μιας ευρύτερης, θείας, ιερής και μοναδικής πραγματικότητας.

Ο ταξιδευτής απλώνει τα χέρια και ζωγραφίζοντας νέους ορίζοντες αγκαλιάζει το Σύμπαν που χωράει τα πάντα, το Κοσμικό Όλον.

Ο μοναχικός ποιητής περνάει ωκεανούς και ποτάμια και σαν ιεροφάντης αποκαλύπτει αρχαία μυστικά και απαντάει σε ερωτήματα για τη ζωή, την ηθική και το επέκεινα. «βυθίσου στου Κόσμου την ψυχή» το συναίσθημα. Αν υπάρχει δικαίωση θα το κρίνει ο αναγνώστης.

΄΄ Περισσότερο φως΄΄, αναφωνεί ο Γκαίτε. Την Απολλώνια Φωταύγεια επικαλείται και επιζητεί ο κ. Μελισσαράτος.

Τον ευχαριστώ για τη συγκίνηση που μου προσέφερε.
Εύχομαι να συνεχίσει έτσι.
Με λογισμό και όνειρο.

                                      Αθήνα, 10 Φεβρουαρίου 2016
Ειρήνη Βρης

...............................................................................................................................................
"ΦΩΤΑΥΓΕΙΑ" του ποιητή Σωκράτη Μελισσαράτου.

ΚΕΝΤΡΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΧΑΡΗ ΤΖΟ ΠΑΤΣΗ, ΕΚΔΟΣΗ Β΄, Αθήνα 2016.

Η Σποδός της Υπατίας

   

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Δ. ΠΟΛΥΚΡΑΤΗΣ

Ποιητής

[...] Κύριλλος (Εκνευρισμένος)

Δεν ήρθαμε εδώ να διαφωνήσουμε
μα για να βρούμε τις κοινές μας τις αλήθειες.

Υπατία 
Αν είν' αυτή στ' αλήθεια η πρόθεσή σου
μαζί με σένα και εγώ. Μόνο που δύσκολα
η Επιστήμη συμβαδίζει με το Δόγμα.
Την πάσαν ώρα π' ανεπίστρεφτα διαβαίνει
δυό μυλόπετρες αλέθουνε το νου μας,
μια είναι η Σκέψη, κι η άλλη, η Φαντασία.
Κι όσο πιο γρήγορα γυρίζουν στο κεφάλι
τόσο καλύτερα για μας.

Β. Ιερωμένος

Κάνε το λόγο σου ν' ακούγεται απλούστερος
όπως ο λόγος ο απλός της εκκλησίας
που ρέει σαν ζείδωρο νερό.

Υπατία
Αν είναι ζείδωρο το νερό από την κρήνη
το διψασμένο πνεύμα θα το κρίνει...

Α. Ιερωμένος
Άφησε τις παραβολές,
σαν μαθηματικός που είσαι
τον λόγο πιο τετράγωνο να ορθώνεις
και πιο σεμνό! Μια απορία μας διακατέχει.
Το Σύμπαν, λένε ότι διδάσκεις
πως δεν γεννήθηκε όπως το λέει η Εκκλησία.

Υπατία
Το Δόγμα ή αυτά που εσύ πιστεύεις;
Α. Ιερωμένος
Το ίδιο είναι και τα δυό.

Υπατία
Σ' αυτό λαθεύεις, γιατί κάθε εκκλησία
γέννημα είναι της δικής της εποχής,
για να εκφράσει τους λαούς που την πιστεύουν.
Διαχρονική θα είναι μόνο εκείνη
που αγκαλιάζει αυταπόδεικτες αλήθειες,
αλλά και που μπορεί να προσαρμόσει
το Δόγμα της στις γνώσεις που αλλάζουν.

Α. Ιερωμένος
Και ποια είναι η αυταπόδεικτη Αλήθεια;

Υπατία
Η λευτεριά του Νου! Αν έχεις άλλη να την πεις! [...]

Γεώργιος Πολυκράτης
..................................................................................................................................................
(Απόσπασμα από το θεατρικό έργο "Η ΣΠΟΔΟΣ ΤΗΣ ΥΠΑΤΙΑΣ", σελ. 22-23,
Εκδ. Σ.Ι. ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ, Αθήνα 2015

Η Πορτοκαλένια

ΟΔΥΣΣΕΑΣ  ΕΛΥΤΗΣ

(Ποιητής)

                             IV  
Τόσο πολύ τη μέθυσε ο χυμός του ήλιου
Που έγειρε το κεφάλι της και δέχτηκε να γίνει
Σιγά-σιγά: η μικρή Πορτοκαλένια!

Έτσι καθώς γλαυκόλαμψαν οι επτά ουρανοί
Έτσι καθώς άγγιξαν μια φωτιά τα κρύσταλλα
Έτσι καθώς αστράψανε χελιδονοουρές
Σάστισαν πάνω οι άγγελοι και κάτω οι κοπελιές
Σάστισαν πάνω οι πελαργοί και κάτω τα παγόνια
Κι όλα μαζί συνάχτηκαν κι όλα μαζί την είδαν
Κι όλα μαζί τη φώναξαν: Πορτοκαλένια!

Μεθάει το κλήμα κι ο σκορπιός μεθάει ο κόσμος όλος
Όμως της μέρας η κεντιά τον πόνο δεν αφήνει
Τη λέει ο νάνος ερωδιός μέσα στα σκουληκάκια
Τη λέει ο χτύπος του νερού μες στις χρυσοστιγμές
Τη λέει κι η δρόσο στου καλού βοριά το απάνωχείλι:

Σήκω μικρή μικρή μικρή πορτοκαλένια!
Όπως σε ξέρει το φιλί κανένας δε σε ξέρει
Μήτε σε ξέρει ο γελαστός Θεός
Που με το χέρι του ανοιχτό στη φλογερή αντηλιά
Γυμνή σε δείχνει στους τριάνταδυό του ανέμους!

Οδυσσέας Ελύτης

(Ποίημα από το βιβλίο "ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ'' ,
ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ 2, σελ. 49, ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΚΔΟΣΗ ΑΚΜΩΝ 1979).

Ι κ ε σ ί α

ΠΟΛΥΞΕΝΗ  ΧΟΥΣΗ

(Ποιήτρια)

Κλάμα ακούστηκε στερνό μέσα σε ύπνου τάξη,
η ικεσία μιας πνοής τον ουρανό μη χάση,
πνοούλας ανθοστόλιστης, αθέριστης ανέμων
ελπίδας ευωδίασμα, συντρόφευμα αγγέλων.

Είν' η πνοούλα που χθες αγγάλιαζε τον ήλιο
και αγκαλιές ανέσπερες εμοίραζε του ονείρου.
Αυτή η πνοή που έλαμπε μες στων παιδιών το βλέμμα
βυθίστηκε και βύθισε τον ήλιο και τη μέρα.

Τα χέρια έδεναν το νερό μην πνίξει την ανάσα,
που θα ζεστάνει τ' όνειρο σε άλλης γης τα κάστρα.
Επνίγησαν τα όνειρα, επνίγησαν τα χέρια
στου Αιγαίου τα βαθύτερα βρύσκονται τώρα αστέρια.

Αστέρια που φωτείζουνε στον ύπνο μας την έγνοια,
τον ουρανό να τον κρατούν όλης της γης τα χέρια.

                                               4 Φεβρουαρίου 2016
Πολυξένη Χούση  
.................................................................................................................................................

(Αναδημοσίευση από το περιοδικό "ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑΣ", (Φεβρουάριος 2016, 

αριθ. τεύχ. 988, σελ. 7,  ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ - ΕΚΔΟΣΗ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΕΝΩΣΗ "ΝΠΔΔ υπαγόμενο στο ΓΕΝ").
 

‘Ηρώων ‘Έδη Σαλαμίνια

ΓΙΩΡΓΟΣ  ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ
Διδάκτωρ Νεοελληνικής Φιλολογίας

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ  "Ν Α Υ Τ Ι Κ Η   Ε Λ Λ Α Σ"

ΒΡΑΒΕΙΟΝ  ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ  ΑΘΗΝΩΝ  1979 

          

Ποιήσεις τινές περί της ναυμαχίας της Σαλαμίνος

Γράφει ο Γιώργος Πετρόπουλος

                                       

[...] Η Ναυμαχία της Σαλαμίνας υπήρξε ένα κοσμοϊστορικό γεγονός, το οποίο έκρινε την τύχη, αν όχι του κόσμου, σίγουρα όμως της Ευρώπης. Καθόσον τυχόν ήττα των  Ελλήνων εκεί άνοιγε το δρόμο και την όρεξη των Περσών βασιλέων προς την υπόλοιπη Ευρώπη. Και τότε οι βάρβαροι Πέρσες θα επιβάλλονταν επί των παντελώς βαρβάρων κατοίκων της γηραιάς ηπείρου. Με αποτέλεσμα να μη δύναται να παραχθεί αργότερα ο περίφημος Ελληνορωμαϊκός πολιτισμός, ο οποίος αποτελεί το θεμέλιο πάσης ελευθέρας σήμερον κοινωνίας. Γι’ αυτό και ο Σεπτέμβριος του 480 π.Χ. ήταν καθοριστικός δια την τύχη του κόσμου.

   Αν και το διακύβευμα ήταν τεράστιο και η νίκη των Ελλήνων επί των Περσών μεγαλειώδης ελάχιστα ποιήματα είναι αφιερωμένα εις τη ναυμαχία αυτή, η οποία κατέδειξε περιτράνως τη ναυτική δεξιότητα και την πολεμική αρετή των προγόνων μας...
[...] Εκ των νεωτέρων ποιητών, όπως ο Κωνσταντίνος  Καβάφης  ή ο Γεώργιος  Σεφέρης, έχομε μερικές αναφορές περί της ναυμαχίας της Σαλαμίνας. Όμως μόνο αναφορές. Αφού κανένα ποίημά τους δεν εγράφη ad hoc περί αυτής.

    Εμείς εδώ θα παραθέσουμε το ποίημα του γνωστού στοχαστή, ποιητή Σωκράτη Μελισσαράτου  «Ηρώων Έδη Σαλαμίνια»  το οποίο απέσπασε το Α΄ Βραβείο (2011) του διεθνούς διαγωνισμού Ποίησης του Δήμου Σαλαμίνας.

‘Ηρώων  ‘Έδη   Σαλαμίνια

Αν απ’ της Σαλαμίνας το στενό περάσεις νύχτα

κι ακούσεις δίπλα σου κουπιών πλατάγιασμα,

μελωδίες που μοιάζουν με Παιάνες,

μην απορήσεις…

Ρώτα τα κύματα,

Τι των κουπιών ο παφλασμός,

τι τα τραγούδια που μοιάζουν με Παιάνες

και ποιοι αρχαίοι αοιδοί τα τραγουδάνε!

Τι οι Βουές που φτάνουν

απ’ το βασίλειο το μέγα των αιώνων!

Αυτά θα σ’ απαντήσουν…

Είναι οι γοργοτάξιδες Τριήρεις,

που κυκλώνουν το μέγα του Ξέρξη στόλο!

Οι Ελικωνιάδες Μούσες είναι,

της Μνημοσύνης Κόρες,

που τ’ Αθάνατα υμνούνε των Ελλήνων!

Είναι το αλαλάζον κύμα που σέρνει μέσα του

κραυγές, αλαλαγμούς, διαταγές κι αντάρα..!   

 

Είναι οι Ήρωες που ’ρχονται με τ’ αγέρι

αφήνοντας το Στίγμα τους

στους ύστερους Καιρούς!

Μη φοβηθείς Ταξιδευτή,

αν Ολογράμματα ψυχών έρθουν να σ’ ανταμώσουν

πάνω στ’ αφροντυμένο κύμα

κι αν δίπλα σου ασπίδες, χιτώνες,

κράνη,  μανδύες.. πλέουν

Είναι στολές πολεμιστών Ανδρείων!

                                                                                   

Μη φοβηθείς…

αν μέσα απ’ τα διάφανα νερά τα Σαλαμίνια

δεις να περνούν σιωπηλά μπροστά σου

Παλληκαριών Μορφές στεφανωμένες,

γελαστές, αιθέριες,

στου γλυκασμού το εσπερινό το γέρμα!

Το Αείζωον πάνε να συναντήσουν

ύστερα απ’ το Νεκρόδειπνο

που πρόσφεραν στον Ξέρξη!

Είναι οι Σ α λ α μ ι ν ο μ ά χ ο ι!

Περπατούν κάτω απ’ τη θάλασσα,

γοργόφτεροι πετούν στον ουρανό,

μ’ ένα αστέρι Μνημοσύνης στο μέτωπο,

ανάμεσα σε Αστέρια και Θεούς!

Λογιάζω.. ψυχές κυκλώσανε το Νου σου,

οι Όψεις τους Μνήμες μέσα σου ξυπνάνε!

Αίαντες  βλέπεις…

στης Αιωνιότητας το Σκαλί το Ύψιστο

Χέρι ν’ απλώνουν στους Αθάνατους!    

Ταξιδευτή… Εεε… Ταξιδευτή!

Το Νου σου στρέψε στου Χρόνου τα βάθη,

στο «‘Όμαιμον» , στην Υφή μας, στην Ειδή μας

κι άκου τις Βουές των Αιώνων,

που κυλάνε τα Πεπρωμένα μας!

Οι  Σ α λ α μ ι ν ο μ ά χ ο ι  είναι!

                                                                    Σαλαμίνα,  24 – 09 – 2011

Σωκράτης Μελισσαράτος

.......................................................................................................................................................

(Αναδημοσίευση από το περιοδικό "ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑΣ",(Σεμτέμβριος 2012, 

αριθ. τεύχ. 948, σελ. 44-46 ) ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ - ΕΚΔΟΣΗ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΕΝΩΣΗ "ΝΠΔΔ υπαγόμενο στο ΓΕΝ").