Ύμνος στην Ίσιδα

ΘΕΑ  ΙΣΙΔΑ

Ύμνος στην Ίσιδα

"Η λατρεία της Ίσιδας, αιγυπτιακής θεότητας, εξαπλώθηκε σ' όλο το γνωστό τότε κόσμο κατά την ελληνορωμαϊκή εποχή.              

              mythagogia.blogspot.com            

Στο αιγυπτιακό πάνθεο είναι γυναίκα  του Όσιρη και μητέρα του θεού-ήλιου Ώρου. Ο Σετ ή Σεθ, θεός της σκιάς, σκότωσε τον Όσιρη και την επομένη μέρα ο Ώρος τον εκδικείται. Κατά τη διάρκεια της νύχτας η Ίσιδα αναζητούσε απεγνωσμένα τον Όσιρη και θρηνούσε. Η Ίσιδα ως μητέρα των θεών, ως νικήτρια των δυνάμεων της νύχτας, απέκτησε πολύ γρήγορα μυστήρια και με την ιδιότητα αυτή έδωσε την αφορμή για διάφορες ταυτίσεις στην ελληνική θρησκεία. Εξαιτίας της αναζήτησης του Όσιρη και της εικονογραφίας της (παριστάνεται συχνά με μορφή αγελάδας που υποβαστάζει τη σελήνη) συνδέθηκε με την Ιώ. Θεωρήθηκε υπέρτατη θεότητα και στα πλαίσια του θρησκευτικού συγκρητισμού της ελληνορωμαϊκής εποχής ταυτίστηκε κυρίως με τη Δήμητρα, αφού και η Δήμητρα είχε περιπλανηθεί θρηνώντας για την Περσεφόνη, ήταν η μητέρα που διέθετε τα δικά της μυστήρια. Η Ίσιδα θεωρούνταν ότι είχε εξουσία πάνω στους νεκρούς, τους οποίους μάλιστα μπορούσε να αναστήσει. Εξελίχτηκε τελικά σε μια παγκόσμια θηλυκή αρχή με εξουσία στη θάλασσα, όπου είναι και προστάτιδα των ναυτικών, τις πηγές της ζωής, τους καρπούς, καθώς και στις μεταμορφώσεις των στοιχείων της φύσης και των εποχών."    (σελ. 310)

                                                       *****

                              1

Ένας ύμνος στη γη
και στα πλοία που σκίζουν τη θάλασσα
ψέλνεται. Μια υπάρχει εξουσία
στις τελετές τις πολύμορφες,
η βαθυκέρατη Ίσιδα,
που του καλοκαιριού και της άνοιξης,
του χειμώνα κατευθύνει
τα νιογέννητα ηνία.
Σε καλούν η φωτιά του Άδη,
ο χθόνιος Υμέναιος,
οι τοκετοί όσων γεννιούνται,
 της Αφροδίτης οι ίμεροι,
εσύ των νηπίων μητέρα,
πυρ τέλειο άρρητο,
οι Κουρήτες της Ρέας,
του Κρόνου η σπορά.
Όλες τις πόλεις στο ρυθμό της
χορεύει η αρματηλάτισσα Ίσιδα
απ' τ' ανάκτορά της.                         (σελ. 313)

Ανώνυμος

*****

Ύμνος στην Ίσιδα

Ο ύμνος αυτός της αυτοκρατορικής εποχής βρέθηκε σε αιγυπτιακό πάπυρο του 3ου αιώνα μ. Χ. Πολλοί στίχοι του είναι κατεστραμμένοι, αλλά από τα σωζόμενα τμήματα του κειμένου γίνεται φανερό ότι ο ύμνος κινείται στο ίδιο πλαίσιο με τον προηγούμενο: Η Ίσιδα αποτελεί κοσμική δύναμη που διαφεντεύει τα πάντα.    (σελ. 314)

                            2

[..............]
ούτε από το γδούπο το βαρύ των βροντών τρανταζόμαστε,
ούτε στα ψηλά χιονόδαρτα όρη πλανιόμαστε,
μα πάντα απ' την ανέφελη του αιθέρα τη λάμψη ευφραινόμαστε
Χάρη σε σένα γνωρίζουμε από πού του ήλιου το φως προέρχεται
και πώς σέρνει τη μαύρη τη νύχτα, πώς τα άστρα βαδίζουν
τον κύκλο το μέγα του δρόμου που στην αρχή του επιστρέφει,
πώς ο Ποσειδώνας έλαχε το βαθυγάλαζο πόντο
και το ζόφο, μούχλα γεμάτο, ο μαυρομάλλης έλαχε ο Άδης.
Από σένα τις βροντές, τους γεμάτους αιθάλη κεραυνούς,
των ψυχρών ανέμων τη γένεση  [.............................]
ακούσαμε και τη φύση των μακάριων θεών και θνητών των ανθρώπων,
αλλά και την αρετή την ανθρώπινη  [.......................]
(οι υπόλοιποι στίχοι είναι κατεστραμμένοι)                     (σελ. 317)

Ανώνυμος

............................................................................................................
Ανθολογία αρχαίων ελληνικών ύμνων , σελ. 310-317, Εκδόσεις ΖΗΤΡΟΣ, Θεσσαλονίκη 2005.

Ησιόδεια Κοσμογονία

Η Σ Ι Ο Δ Ο Σ

8ος  αι. π. Χ.

Ο Ησίοδος υπήρξε μετά τον Όμηρο ο δεύτερος σε σπουδαιότητα αρχαίος ποιητής. Γεννήθηκε στην Άσκρη της Βοιωτίας, όπου κατέφυγε ο πατέρας του από την αιολική Κύμη της Μικράς Ασίας, αλλά η ακριβής χρονολογία της γέννησής του δεν είναι γνωστή.

Η  ΗΣΙΟΔΕΙΑ  ΚΟΣΜΟΓΟΝΙΑ  ΚΑΙ  Ο  ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ  
ΤΗΣ  ΓΗΣ  ΑΠΟ  ΤΟΝ  ΟΥΡΑΝΟ

  [...] Από μία άποψη, θα έπρεπε να εξετάσουμε το έργο του Ησίοδου πριν από τις ορφικές δοξασίες, αφού η "Θεογονία" και το "Έργα και Ημέραι" πιθανώς, έχουν συντεθεί, στις αρχές του 7ου αιώνα π. Χ., και πολλά από τα θέματα που αναπτύσσονται από τους "ορφικούς" και άλλους είναι ολοφάνερα επηρεασμένα, εδώ και εκεί από τις αντιλήψεις του Ησίοδου. Ανήκουν όμως σε μια παράδοση λαϊκών, μη αναλυτικών ιδεών για τον κόσμο και την εξέλιξή του, και η παράδοση αυτή εκφράζεται σποραδικά στο έργο του Ομήρου (βλ. υποκεφ.  1 - 3).

        Ο Ησίοδος, από την άλλη μεριά, παρόλο που συνέθεσε τα έργα του μόνο μια γενιά περίπου έπειτα από το δημιουργό της Ιλιάδας και της Οδύσσειας, αντιπροσωπεύει μια ολοφάνερα νέα προσπάθεια να συστηματοποιηθούν οι αρχαίοι μύθοι. Και αυτός επίσης ασχολείται με τις σχέσεις μεταξύ θεών και των θεαινών αλλά και προς πιο πρωτόγονες δυνάμεις, όμως έχει την έκδηλη πρόθεση όχι μόνο να βάλει κάποια τάξη σε ένα πανάρχαιο μυθικό υλικό, αλλά και να καταδείξει τις έσχατες πηγές της εξουσίας και το μεγαλείο του Δία. ... Στο "Έργα και Ημέραι", τονίζει ότι η τελική εξουσία του Δία πάνω στον κόσμο βρίσκεται σε συμφωνία με την Τάξη ή τη Δικαιοσύνη (Δίκη), είναι πιθανό να επηρέασε, αν και πιο έμμεσα, τις προσωκρατικές ιδέες - ιδιαίτερα, με τη μεσολάβηση του Ηράκλειτου, την αντίληψη ότι υπάρχει μια κρυμμένη, βαθύτερη αρμονία στον κόσμο. [...] 

       

31     Ησίοδος, Θεογονία  116

Έτσι λοιπόν πριν απ' όλα γεννήθηκε το Χάος, κι έπειτα            
      116                          
η ευρύστερνη η Γαία, των πάντων στέρεη έδρα παντοτινή,   
      117                                
και τα καταχνιασμένα Τάρταρα σε μια κόχη των απλωτών της Γης εγκάτων,                119
κι Έρως, ο ωραιότερος απ' τους αθάνατους θεούς,                   
      120                                           
αυτός που λύνει του κορμιού τα μέλη και σε θεών κι ανθρώπων
τα στήθια δαμάζει το νου και τη συνετή ορμήνια.
Και από το χάος γεννήθηκαν το Έρεβος κι η μαύρη Νύχτα
κι από τη Νύχτα πάλι γεννήθηκαν ο Αιθέρας και η Ημέρα,
που τους έπιασε και τους γέννησε αφού έσμιξε ερωτικά με το Έρεβος.                      125
Και η Γαία πρώτα απ' όλα γέννησε τον έναστρο Ουρανό,
ίσο μ' αυτήν, για να τη σκεπάζει ολοτρόγυρα,
για νά  ΄ναι στέρεη έδρα παντοτινή για τους μακάριους θεούς.
Έπειτα γέννησε ψηλά βουνά, χαριτωμένες κατοικίες των θείων
Νυμφών, που μένουν στα βουνά τα δασωμένα.                                                        130
Αυτή γέννησε και το πέλαγος το ανήσυχο, που κοχλάζει φουρτουνιασμένο,
τον Πόντο, χωρίς ηδονικό σμίξιμο .. κι ύστερα ,
αφού πλάγιασε με τον Ουρανό, γέννησε τον Ωκεανό, βαθύ κι ορμητικό,
και τον Κίο και τον Κρίο και τον Υπερίονα και τον Ιαπετό...   [...]


32     Ησίοδος, Θεογονία  695  (Ο Δίας εξακοντίζει κεραυνούς κατά των Τιτάνων):

[...]  Κόχλαζε όλη η γη και του Ωκεανού τα ρεύματα                                                695               
και η θάλασσα η ανήσυχη.. κι αυτούς , τους χθόνιους
Τιτάνες, ζεστή πνοή τους τύλιξε, κι άσβεστη φλόγα έφτασε
ως τον θείο αιθέρα, και η λάμψη η τρεμουλιαστή του κεραυνού
και της αστραπής τύφλωσε ως και των δυνατών τα μάτια.
Και κάψα καταπληκτική κυρίεψε το Χάος.. κι ήταν                                                   700
το ίδιο, στ' άκουσμα και στη θωριά, σάμπως η Γαία κι ο πλατύς
ο Ουρανός πάνωθέ της να σίμωναν ο ένας τον άλλο
γιατί τέτοιος μεγάλος γδούπος θε να γεννιόταν... [...]


34       Ησίοδος, Θεογονία 736

[...]  Πέρα κει, της σκοτεινής γης και του καταχνιασμένου Τάρταρου,                 
της θάλασσας της ανήσυχης και του έναστρου ουρανού,
όλων αυτών βρίσκονται σε μια σειρά οι πηγές και τα πέρατα,
τα μουντά και νοτερά, που ως και οι θεοί τα απεχθάνονται,
ένα μεγάλο χάσμα, που δε θά 'φτανε ούτε μια χρονιά ολάκερη                                 740
για να φτάσει κανείς στον πάτο του, αν πρώτα περνούσε τις πύλες του.
Όμως πέρα δώθε θα τον πήγαιναν οι χαλεπές θύελλες ,
ακόμα και για τους αθάνατους θεούς είναι τρομακτικό
αυτό το θέαμα.. και τα φοβερά άντρα της ζοφερής Νύχτας
στέκουν σκεπασμένα με μπλάβα σύννεφα.                                                              745


35     Ησίοδος, Θεογονία  811    (έπειτα από μια επανάληψη των στίχων 736-9, βλ. 34):

Εκεί υπάρχουν αστραφτερές πύλες κι ένα κατώφλι χάλκινο,
ακλόνητο στερεωμένο με αιώνιες ρίζες,
φυτρωμένο από μόνο του.. και μπροστά, μακριά απ' όλους τους θεούς,
μένουν οι Τιτάνες, μέσα στο ζοφερό το Χάος.

Ησίοδος

..........................................................................................................................................................
Από το έργο "ΟΙ  ΠΡΟΣΩΚΡΑΤΙΚΟΙ  ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ", σελ. 50-55, των G.S. KIRK - J . E. RAVEN - M. SCHOFIELD, Εκδ. "ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ  ΙΔΡΥΜΑ  ΕΘΝΙΚΗΣ  ΤΡΑΠΕΖΗΣ", Αθήνα 1988.

Αναγεννάται

  

ΛΑΜΠΡΟΣ ΗΛΙΑΣ

(Ποιητής)

« Ο Λάμπρος Ηλίας γεννήθηκε στη Λειβαδιά από γονείς αγρότες. Ο πατέρας του γεννημένος στην Αλίαρτο Βοιωτίας και η μητέρα του στο Τροβάτο Αγράφων Ευρυτανίας. Έζησε τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια στην Αλίαρτο. Τα μαθήματα της Β΄ Γυμνασίου παρακολούθησε στο Γυμνάσιο Αρρένων Λειβαδιάς· τότε άρχισε να γράφει ποίηση. Είναι πτυχιούχος του Οικονομικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Πειραιώς, εξειδικεύτηκε στην Επιχειρηματικότητα στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και Πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στην Εκπαίδευση Ενηλίκων στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο. Κατά τα πρώτα έτη των σπουδών του ήταν συνδικαλιστής. Έχει διατελέσει συνεργάτης και διευθυντικό στέλεχος Δημοσίων Σχέσεων, καθώς και Πωλήσεων σε διάφορες εταιρείες. Υπήρξε στέλεχος σε Κέντρα Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΚΕΚ). Εντάχθηκε στον κλάδο της Εκπαίδευσης Ενηλίκων το 1991 και από τότε εισηγείται θέματα Επιχειρηματικότητας, Ηγεσίας, Μάνατζμεντ, Μάρκετινγκ, Ερευνών, Επικοινωνίας, Δημοσίων Σχέσεων, Πωλήσεων κ.ά. σε προγράμματα επιμόρφωσης εργαζομένων και ανέργων. Έχει, επίσης, διδάξει σε Ιδιωτικό ΙΕΚ και σε Κρατικούς Οργανισμούς. Τέλος, είναι μελετητής και εκπονεί τεχνικο-οικονομικές μελέτες.

Έχει εκδώσει είκοσι επτά (27) ποιητικές συλλογές:

Την πρώτη, "Έχω ιερό χρέος να ζήσω", στον Αλίαρτο τον Μάιο του 1995 και την εικοστή έβδομη, "Ρανίδες", στην Αθήνα τον Μάρτιο 2018.

Εξέδωσε την πρώτη συλλογή στον Αλίαρτο όπου έζησε τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια, ενώ τη δεύτερη στη Λειβαδιά όπου γεννήθηκε. Τις επόμενες συλλογές εξέδωσε στη μνήμη ποιητή ή ποιήτριας και σε πόλη όπου γεννήθηκε ή απεβίωσε όπου συνδέεται με τη ζωή του ποιητή ή της ποιήτριας.

Tο Νοέμβριο του 2007 εξέδωσε τη συλλογή "Είκοσι επτά καημοί του ψυχικού μου κόσμου", στην Ασσέα της Τρίπολης. Πρόκειται για συλλογή στίχων για τραγούδια, τιμώντας τη Μνήμη του Νίκου Γκάτσου.

Το 2010, στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, διοργάνωσε την Έκθεση Ζωγραφικής ΑΝΑΤΕΛΛΟΝ ΦΩΣ, με 30 έργα 10 ζωγράφων βασισμένα σε δικά του χαϊκού για τα 111 χρόνια Ελληνο-Ιαπωνικής Φιλίας.

Ποίησή του και κριτική έχει δημοσιευθεί σε λογοτεχνικά και πολιτιστικά περιοδικά, καθώς και στον τοπικό και επαρχιακό περιοδικό τύπο. Επίσης, έχει παρουσιαστεί αφενός σε λογοτεχνικές εκδηλώσεις, αφετέρου στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση.

Είναι ανθολογημένος σε διάφορες ανθολογίες.

Έχει τιμηθεί, τόσο από το εσωτερικό, όσο και από το εξωτερικό, με 26 διακρίσεις στις οποίες περιλαμβάνονται: βραβεία, έπαινοι, πλακέτες και ένα μετάλλιο.» (1)

                                                       *****
Αναγεννάται
με πίστη πρωτόγνωρη
το φως της ζωής
έχει καθήκον μέγα

στην ιστορία
γράμμα ανεξίτηλο
εμπνέει έργα
διαχρόνιων ιδεών

αξίες δείχνουν
αρχέγονη λατρεία
Θείας Σοφίας
εκδηλώνεται δόξα

κάτω απ' τ' άστρα
θριαμβική είσοδος
στην ποίησή του
κορυθαίολος ψυχή

απευθύνεται
τετιμημένος λόγος
μεστός δύναμης
εν εγρηγόρσει κόσμος. (2)


                 ***

Βότσαλο στη λίμνη
έριξες βαρύ τον πόνο

απέσπασαν
την προσοχή μου οι κύκλοι
και τη φαντασία μου κατόπι
καθώς βυθίζονταν στα γαλήνια νερά.

Όσο ανηφόριζε ο ήλιος
έψαχνα στην παράδοση δυο βότανα -

τις ανοιχτές πληγές σου να καταπραΰνω.

Ένας δρόμος άγνωστος ως τώρα
στις πηγές της επίγνωσης οδηγεί..

σπιθαμή σπιθαμή το θάρρος εδραιώνεται. (3)

Λάμπρος Ηλίας

.............................................................................................................................................................
1. ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ
2. Από την Ποιητική Συλλογή « ΚΟΡΥΘΑΙΟΛΟΣ ΨΥΧΗ », σελ. 37, Ναύπλιο, Μάρτιος 2018
3. Από την Ποιητική Συλλογή « Ρ α ν ί δ ε ς » , σελ. 13, Αθήνα Μάρτιος 2018

Ο Μύθος της Ιστάρ

Ο ΜΥΘΟΣ  ΤΗΣ  ΙΣΤΑΡ

(2000 π. Χ.)

 «Μέσα στους μύθους της θρησκείας των Βαβυλωνίων, υπερέχει ο μύθος της Ιστάρ, της Αστάρτης του Ελληνο-Ρωμαϊκού κόσμου, και αποτελεί τη μοναδική μπορεί να πει κανείς, μεγάλη θηλυκή θεότητα στο ασσυριο-βαβυλωνιακό Πάνθεο. 

            hypatia.gr 

Η Ιστάρ ήταν η θεά του έρωτα, του πολέμου και της ευφορίας. Οι Ασσύριοι την απεικόνιζαν στα είδωλά τους οπλισμένη με τόξο και βέλη. Ο μύθος της Ιστάρ είναι ό,τι ο μύθος της Περσεφόνης στην αρχαία ελληνική θρησκεία. Η Ιστάρ κατεβαίνει στον Άδη, για να αναζητήσει τον αγαπημένο Ταμούζ, που συμβολίζει τη βλάστηση και την ευφορία και που κάθε φθινόπωρο πεθαίνει για ν'αναστηθεί την άνοιξη. Και τον βρίσκει και τον ξαναφέρνει πάνω στην ωραία πράσινη και ολοβλάστητη γη, για να τον χάση και πάλι το φθινόπωρο.

Κατά τον Έκτο π. Χ. αιώνα, η ασσυριο-βαβυλωνιακή γλώσσα παύει να μιλιέται. Όμως εξακολουθεί να ζει σαν μια νεκρή γλώσσα στις λειτουργικές παραδόσεις της κάστας των ιερέων, και κατά τον Πρώτο αιώνα π. Χ. εξαφανίζεται οριστικά από το πρόσωπο της γης.»     (σελ.  51)

                                      ***

Η Ιστάρ η θεά της αγάπης κατεβαίνει στον Άδη

«Προς το χώμα απ' όπου δε γυρίζεις, τόπο...

Η Ιστάρ, κόρη του Σίν, την προσοχή της έστρεψε

στο σπίτι το σκοταδερό, του Ιρκάλλα κατοικία,

στο σπίτι όπου κανείς σαν μπει δε βγαίνει,

στο δρόμο όπου πάει και δε γυρίζει,

στο σπίτι όπου όποιος μπει το φως δε ξαναβλέπει,

όπου το χώμα είναι τροφή και φαγητό η λάσπη,

δε βλέπουν φως εκεί, στα σκότη κατοικούνε

κι είναι ντυμένοι σαν πουλιά με ρούχα από φτερά.

Στην πόρτα είν' η κλειδωνιά, το χώμα σκορπισμένο.

Η Ιστάρ στο έμπα φτάνοντας τ' αγύριστο της γης,

στο φυλακάτορα, της πόρτας λέει έτσι:

Ε, φυλακάτορα , την πόρτα σου άνοιξε!

Την πόρτα σου άνοιξε να χωθώ μέσα!

Αν δε μ' ανοίξεις και δεν μπω

την πόρτα θα συντρίψω,  την κλειδωνιά θα θρυμματίσω,

θα κομματιάσω το κατώφλι, τις παραστιές θα τις γκρεμίσω,

θα κάνω ν' ανεβούν οι πεθαμένοι, να φάνε και να ζήσουν:

περσότεροι απ' τους ζωντανούς θά 'ναι τότε οι νεκροί! » 

                                      ***

Ύμνος  και  επίκληση  στην  Ιστάρ

« Σε ικετεύω  Δέσποινα  Θεά των Θεών , Ιστάρ , Βασίλισσα όλων των 

πόλεων, οδηγήτρα όλων των ανθρώπων.

Είσαι το φως του κόσμου , είσαι το  φως του ουρανού , δυνατή κόρη 

του Σίν, του θεού της σελήνης... 

Υπέρτατη είναι η δύναμή σου , ω Δέσποινα υψώθηκες πάνω  απ'  ό -

λους τους θεούς. Οι κρίσεις σου είναι πάντα δίκαιες.

Κυβερνάς τους νόμους της γης, τους νόμους τ' ουρανού, τους νόμους 

των ναών
και των ιερών, τους νόμους του σπιτιού και του κρυφού δωματίου. 

Που δεν υπάρχει τ' όνομά σου; σε ποιον είναι άγνωστες οι εντολές σου ; 

Στο όνομά σου η γη κι ουρανοί τρέμουν, οι θεοί τρομάζουν...

Χαμήλωσε το βλέμμα σου στους δυστυχείς και δίνε κάθε μέρα 

δικαιοσύνη στους κατατρεγμένους.

Πόσον καιρό η βασίλισσα του Ουρανού και της Γης, πόσον καιρό,

πόσον καρό ποιμένα των ανθρώπων με τ' ωχρό πρόσωπο, θα σε 

περιμένομε;
Πόσον καιρό, βασίλισσα με τ' ακούραστα πόδια και τα γρήγορα γόνατα,
Πόσον καιρό Δέσποινά μας των Όπλων, Δέσποινά μας των μαχών;
Δοξασμένη είναι κείνη, που όλα τα πνεύματα τ' ουρανού τη φοβούνται,
που υποτάσσει όλους τους δυσαρεστημένους θεούς, που εξουσιάζει
όλους τους άρχοντες...
Συ που κάνεις ν' ανοίγει η κοιλιά των γυναικών, μεγάλο είναι το φως σου.
Λαμπρό φως τ' ουρανού, φως του κόσμου, συ που φωτίζεις όλα τα μέρη
που κατοικούν οι άνθρωποι.
Θεά των ανδρών, θεά των γυναικών, η σοφία σου είναι μεγάλη
και δεν την φθάνει ο νους μας.
Εκεί όπου λάμπεις, οι νεκροί ξαναγεννιώνται, οι άρρωστοι σηκώνονται
και περπατούν.
Το πνεύμα του άρρωστου ανακουφίζεται, όταν κοιτάς το πρόσωπό του.
Ως πότε, ω Δέσποινα, οι εχθροί θα μ' έχουν κάτω από τα πόδια τους;
Δόσε εντολή και στην προσταγή σου ο οργισμένος θεός θα φύγει.
Η Ιστάρ είναι μεγάλη, η Ιστάρ είναι βασίλισσα! Η Δέσποινά μας
είναι δυνατή,
Η Δέσποινά μας είναι βασίλισσα, η Ιννινή η κραταιά κόρη του Σίν.
Κανείς δεν μπορεί να της παραβγεί. »

 Ο  Μύθος της Ι σ τ ά ρ

.............................................................................................................................................................

α). Από τη Νέα Παγκόσμια ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ , Ρίτας Μούμη -Παπά, Τόμ. Α΄ , ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΙΟΣΚΟΥΡΟΙ.
β). Αγνώστων ποιητών

«Η σ α ΐ α ς»

Η Σ Α Ϊ Α Σ

(759 - 700 π. Χ.)

« Κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της Ιερουσαλήμ, ο προφήτης Ησαΐας έγινε μια από τις μεγαλύτερες μορφές της ιστορίας του εβραϊκού λαού. Δεν είχε τη στενότητα πνεύματος του Αμώς, και οι αντιλήψεις του παρουσίαζαν ένα πολιτικό με βαθιά σκέψη. Βέβαιος πως το μικρό ιουδαϊκό βασίλειο δε θα μπορούσε να αντισταθεί στη δύναμη των Ασσυρίων, ακόμα κι αν εξασφάλιζε τη βοήθεια των Αιγυπτίων , παρακάλεσε το βασιλέα Άχαζ και ύστερα το βασιλέα Εζεκία να παραμείνει ουδέτερος στην πολεμική σύρραξη μεταξύ Ασσυρίας και Εφραίμ. Πρόβλεψε, όπως ο Αμώς και ο Ωσηέ, την πτώση της Σαμάρειας και το τέλος της βασιλείας του Βορρά.   Όταν όμως η Ιερουσαλήμ πολιορκήθηκε από τους Ασσυρίους, συμβούλεψε το βασιλέα Εζεκία ν' αντισταθεί. Η αιφνίδια αναχώρηση των στρατιών του Σενναχερίβ δικαίωσε τις απόψεις του και του έδωσε μεγάλο κύρος μεταξύ του λαού και των αρχόντων.

Συμβούλευε πάντα την εξουσία να ενεργεί με δικαιοσύνη και να αφήνει όλα τα άλλα στον Γιαχβέ, που θα καταστρέψει τελικά την Ασσυρία, αφού επί ένα διάστημα την χρησιμοποιήσει σαν όργανό του. Όλα τα έθνη που είχε γνωρίσει ο Ησαΐας, πίστευε πως επρόκειτο να καταστραφούν από τον Γιαχβέ. Και πράγματι, η χώρα των Μωαβιτών, η Συρία, η Αιθιοπία, η Αίγυπτος, η Βαβυλών και η Τύρος συντρίφτηκαν, όπως πρόβλεπε. Ο εξοντωτικός πόλεμος του προφήτη εναντίον των εχθρών του έθνους του, οι αδιάκοπες και υπερβολικές κατάρες ζημιώνουν κάπως το βιβλίο του Ησαΐα, όπως άλλωστε και ολόκληρη την προφητική λογοτεχνία της Βίβλου.

Αυτό όμως δεν τον εμπόδισε να καταφέρει τα κτυπήματά του και να καταγγέλλει με « φωνή σάλπιγγας» την οικονομική εκμετάλλευση του λαού και την απληστία των πλουσίων. Στο παρακάτω απόσπασμα η ευγλωττία του φθάνει στο ζενίθ της αποδόσεως, που έφθασε ποτέ η Παλαιά Διαθήκη, και είναι ένα από τα καλύτερα αποστάγματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας: » (σελ. 42-43)

***

« Ο Κύριος εξεγείρεται για να δικάση

Και ίσταται δια να κρίνη τους λαούς.

Ο Κύριος θέλει εισέλθει εις κρίσιν

Μετά των πρεσβυτέρων του λαού αυτού

Και μετά των αρχόντων αυτού.

Διότι εσείς καταφάγατε τον αμπελώνα

Τα αρπαγέντα του φτωχού είναι εν ταις οικίας υμών.

Διατί καταδυναστεύετε τον λαόν μου

Και καταθλίβετε τα πρόσωπα των πτωχών;

Λέγει ο Κύριος των δυνάμεων.

................................................................................................             

Ουαί εις εκείνους, οίτινες ενώνουσιν οικίαν με οικίαν

Και συνάπτουσιν αγρόν επί αγρόν, εωσού μη μείνη τόπος

Δια να κατοικούσι μόνοι

εν τω μέσω της γης.

................................................................................................

Ουαί εις τους ψηφίζοντας ψηφίσματα άδικα,

Και εις τους γραμματείς τους γράφοντας καταδυνάστευσιν

Δια να στερήσωσι τον πένητα από της κρίσεως

Και διά να αρπάσωσι το δίκαιον

Των πτωχών του λαού μου,

Διά να γίνωσιν λάφυρον αυτών αι χήραι

Και να γιμνώσωσι τα ορφανά!

Και τι θέλετε κάμει εν τη ημέρα της επισκέψεως

Και εν τω ολέθρω, όστις θέλει έλθει μακρόθεν;

Προς τίνα θέλετε προστρέξει διά βοήθειαν;

Και που θέλετε αφήσε την δόξα σας; »           (σελ. 43-44)

Η σ α ΐ α ς

***

Αγνώστου  ποιητή

(597 π. Χ.)

«Αφού ο Ναβουχοδονόσορ κατέλαβε την Ιερουσαλήμ κατακαίοντάς την μέχρι του τελευταίου σπιτιού της και καταστρέφοντας το ναό του Σολομώντος, εξανδραπόδισε ολόκληρο σχεδόν τον πληθυσμόν της και τον οδήγησε στην αιχμαλωσία. Σ' αυτό το θλιβερό ταξίδι ένας Ιουδαίος ποιητής συνέθεσε ένα ποίημα που άξια κατατάχθηκε ανάμεσα στα καλύτερα και δραματικότερα  ποιήματα που γράφτηκαν ποτέ:»  (ελ. 45)

«Επί των ποταμών της Βαβυλώνος, εκεί εκαθίσαμεν

Και εκλαύσαμεν, ότε ενεθυμήθημεν την Σιών..

Επί τας ιτέας εν μέσω αυτής

Εκρεμάσαμεν τας κιθάρας ημών.

Διότι οι αιχμαλωτίσαντες ημάς

Εκεί εζήτησαν παρ' ημών λόγους ασμάτων..

Και οι ερημώσαντες ημάς, ύμνον, είπον:

Ψάλατε εις ημάς εκ των ωδών της Σιών.

Πώς να ψάλωμεν την ωδήν του Κυρίου

Επί ξένης γης;

Εάν σε λησμονήσω Ιερουσαλήμ,

Άς λησμονήση η δεξιά μου!

Ας κολληθή η γλώσσα μου

Εις τον ουρανίσκον μου,

Εάν δεν σε ενθυμώμαι.

Εάν δεν προτάξω την Ιερουσαλήμ

Εις την αρχήν της ευφροσύνης μου!»     (σελ. 45-46)

Αγνώστου ποιητή

.............................................................................................................................................................

Από τη Νέα Παγκόσμια ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ , Ρίτας Μούμη -Παπά, Τόμ. Α΄ , ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΙΟΣΚΟΥΡΟΙ.

Κείμενα των Πυραμίδων

ΚΟΣΜΟΓΟΝΙΑ  ΑΙΓΥΠΤΙΩΝ

Κείμενα των Πυραμίδων 

(3500 - 2500 π. Χ.) 

[...]  Τα λεγόμενα «Κείμενα των Πυραμίδων», είναι τα πιο αρχαία γραμματικά κείμενα των Αιγυπτίων, και ανευρέθηκαν μέσα στις Πυραμίδες της Πέμπτης και της Έκτης Δυναστείας (2540 -2270 π. Χ.). Είναι μια συλλογή από 700 επικήδειες οδηγίες, που έπρεπε να συνοδεύουν το νεκρό και να διευκολύνουν το δύσκολο δρόμο του προς τον επίγειο παράδεισο, όπου η ψυχή, κάτω από το σκήπτρο του θεού των νεκρών Όσιρη, θα ζούσε ευτυχισμένο και ατελεύτητο βίο. Ένα μέρος από αυτά τα γραπτά κείμενα, χαραγμένα σε Παπύρους, αλλά και στους τοίχους σαρκοφάγων και τάφων, είναι αρχαιότατο και ανάγεται στην άξια θαυμασμού προϊστορική αυτή εποχή των Αιγυπτίων. » . 

Χάος                

Δεν υπήρχε ακόμα ο ουρανός.
Δεν υπήρχε ακόμα η γη.
Δεν υπήρχε ακόμα ο άνθρωπος.
Δεν είχαν γεννηθεί ακόμα οι θεοί.
Δεν υπήρχε ακόμα ο θάνατος.

                     ***

        Πένθιμο  άστρο

(1900 - 1800 περίπου π. Χ)

«Το κείμενο της «Νεκρής Πριγκίπισσας», που επακολουθεί, βρίσκεται στο Μουσείο του Λούβρου. Ανακαλύφθηκε σε μια επιτύμβια στήλη της αιθιοπικής περιόδου (800 περίπου π. Χ.) Είναι πιθανότατο, πως το ποιητικό αυτό κείμενο ανάγεται στην εποχή του Μέσου Βασιλείου, περίπου δηλαδή την εποχή που έζησε ο μέγας Φαραώ Αμένεμνης (1845 - 1797 π. Χ.) »

   Η νεκρή πριγκίπισσα  

Γλυκειά ήταν - γλυκειά απ' αγάπη

η Ιέρεια του Χαθόρ...

Γλυκειά ήταν - γλυκειά απ' αγάπη

για Κείνο του Σχοίνου και της Μέλισσας.

Γλυκειά ήταν - γλυκειά για τους άντρες,

αγαπημένη στις γυναίκες, 

ήτανε μια πριγκίπισσα γλυκειά απ' αγάπη.

Όμορφη μέσα σ' όλες: κοπέλα 

ποτέ δεν φάνηκε τέτοια  που να της μοιάζει.

Μαύρα τα μαλλιά της

πιο αύρα από τη νύχτα, και της έβδης τους καρπούς.

Άσπρα τα δόντια της

πιότερο κι απ' το νιόσχιστο πυρόλιθο.

Τα στήθη της ένα διπλό στεφάνι.  

Μαγικοί πάπυροι

(1700 - 1600 περίπου π. Χ.)

Η μαγεία ήταν σπουδαίο λειτούργημα στην Αιγυπτιακή θρησκεία. Ως επί το πολύ την αποτελούσαν σύντομες συνταγές που τις παράδιναν στο νεκρό, ή τις απάγγελναν πάνω από ένα άρρωστο για να γιατρευτεί από τις αρρώστειες, από το δάγκωμα φιδιού  ή σκορπιού, ή τις παράγγελναν στα χωράφια για να ξορκίσουν το «κακό», που τις ανάποδες χρονιές τα καθιστούσε σχεδόν άγονα, για να στρέψουν ο κακό αυτό και την οργή των θεών, εναντίον εχθρών και μισητών προσώπων. Ένας μακρύς Πάπυρος, που φυλάσσεται στο Μουσείο του Βερολίνου, περιέχει το παρακάτω ξόρκι, που κάνει η μητέρα για να προστατέψει το παιδί της  και ανάγεται πιθανώς στη 19η Δυναστεία, στα τέλη δηλαδή του Μέσου Βασιλείου των Αιγυπτίων.

Ξόρκι μητέρας για το παιδί της  

Τρέξε, φύγε, εσύ που απ' το σκοτάδι έρχεσαι,

που αγάλια αγάλια μπαίνεις

( - η μύτη του είναι ο σβέρκος του,

ανάστροφη είναι η μούρη του,

 κι είν' ταραγμένος απ' αυτό πού 'ρθε να κάνει -).

 Τρέξε, φύγε, εσύ που απ' το σκοτάδι έρχεσαι,

που αγάλια αγάλια μπαίνεις
( - η μύτη της είν' ο σβέρκος της,
ανάστροφη είναι η μούρη της,
 κι είν' ταραγμένη απ' αυτό πού 'ρθε να κάνει -).

 Ήρθες για να φιλήσεις το παιδάκι τούτο;
Δε θα σ' αφήσω εγώ να τ' αναπαψεις.

Μπας κι ήρθες για να τ' αναπάψεις;
Δε θα σ' αφήσω εγώ να τ' αναπάψεις.

Ήρθες κακό για να του κάνεις;
Δε θα σ' αφήσω να το βλάψεις.

Ήρθες να μου το πάρεις και να φύγεις;
Δε θα σ' αφήσω να το πάρεις απ' τα χέρια μου.

Τό 'χω 'τοιμάσει να σε πολεμήσει.

Κείμενα των Πυραμίδων

...............................................................................................................................................................

Από τη Νέα Παγκόσμια ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ , Ρίτας Μούμη -Παπά, σελ. 19 - 22, τόμ. Α΄ , ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΙΟΣΚΟΥΡΟΙ.

Εισαγωγή στη Φιλοσοφική Ποίηση του Σωκράτη Γερ. Μελισσαράτου

ΓΙΩΡΓΟΣ  ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

Διδάκτωρ Νεοελληνικής Φιλολογίας 

(Ιστορικός Νεοελληνικής Λογοτεχνίας 

Κριτικός – Λογοτέχνης)

Εισαγωγή 

στη Φιλοσοφική Ποίηση 

του Σωκράτη Γερ. Μελισσαράτου 

Στο ποιητικό αλλά και στο πεζό έργο του Σωκράτη Μελισσαράτου ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η θεματολογία, που επικεντρώνεται σε καίρια ζητήματα φιλοσοφικά, επιστημονικά, κοινωνικά, ανθρωπιστικά, πανανθρώπινα..Τους θεματικούς πυρήνες πλαισιώνουν ο φιλοσοφικός στοχασμός χωρίς στεγανά, η ενόραση και ο καθαρός ποιητικός λόγος. Ο διάλογος και η αφήγηση, όπου χρησιμοποιούνται, προσδίδουν δραματουργικό τόνο. 

Στην ποιητική έκφραση ο άκρατος και πηγαίος λυρισμός, είναι χαρακτηριστικό τού στοχαστή και φυσιολάτρη δημιουργού. Η ποικιλότητα των εκφραστικών του τρόπων αισθητοποιεί θαυμάσια ιδέες, συναισθήματα, φιλοσοφικό στοχασμό, επιστημονική θεωρία και γνώση. Η ελεύθερη «μουσική» στιχοποιία με το ρεαλιστικό και υπερρεαλιστικό στοιχείο τής έκφρασης και της εικονοπλασίας της υπερβαίνει και αυτά ακόμη τα χαρακτηριστικά της «Γενιάς του ’30». 

Ο Σωκράτης Μελισσαράτος ανήκει στους δημιουργούς της Πρώτης Δεκαετίας του 21ου αιώνα πρωτοτυπώντας με νέους θεματικούς ορίζοντες στη Νεοελληνική Ποίηση. Η πορεία της ποιητικής δημιουργίας του είναι αποτέλεσμα έμφυτης ποιητικής ουσίας, μελέτης του γίγνεσθαι της Ελληνικής και Ξένης λογοτεχνίας και αδιάκοπη ιχνηλασία φιλοσοφικών θεωρήσεων από τους Προσωκρατικούς φιλοσόφους μέχρι τα σύγχρονα φιλοσοφικά ρεύματα και τις κατακτήσεις της επιστήμης για το Σύμπαν.. Τα εναγώνια ερωτήματα του ανθρώπου για τη Ζωή και τα «Μετά τα Φυσικά» ή «Εσωφυσικά» κατά τον ποιητή, καθώς και η αέναη αναζήτηση για τη Γνώση και την Αλήθεια, στο Έργο του δείχνουν το δρόμο για μια άδολη επανεξέταση αρχών και αξιών. 

Ο Σωκράτης Μελισσαράτος άνοιξε νέους δρόμους και χάραξε δική του πορεία στην Ελληνική αλλά και την Παγκόσμια Ποίηση με μια πρωτόγνωρη έκφραση ιδεών, υψηλού πνευματικού επιπέδου υλοποιώντας τη ρήση του Κωστή Παλαμά για το ωραίο, το μεγάλο και τ’ αληθινό! Πρέπει να σημειώσουμε επιτατικά ότι με τη συμπαντική, φιλοσοφική, επιστημονική, ουμανιστική και πανανθρώπινη θεματολογία του σηματοδοτεί την αναγέννηση, την εξάπλωση και την εδραίωση ιδεών ενός πρωτόγνωρου διαφωτισμού. 

Επέλεξε να δηλώσει την παρουσία του στα Ελληνικά – Γράμματα με την επική δημιουργία του «ΣΤΟΥ ΧΩΡΟΧΡΟΝΟΥ ΤΗ ΡΟΗ», (σελίδες 360, Εκδόσεις ΜΙΧΑΛΗ ΣΙΔΕΡΗ, Αθήνα 2008), ένα έργο πνοής με θεματική καινοτομία και πολυσήμαντη διάσταση. 

Η φιλοσοφική σκέψη για την Κοσμογονία και τη λειτουργία του συμπαντικού Κόσμου σ’ ένα συγκερασμό με την επιστημονική έρευνα και γνώση δοκιμάζουν στο έργο αυτό τον προβληματισμένο αναγνώστη, ο οποίος καλείται σε μια άδολη επανεξέταση των δεδομένων της αρχαίας ελληνικής σκέψης, που απόδεικνύουν τα σύγχρονα τεχνολογικά μέσα της Φυσικής, της Αστροφυσικής, της Αστρονομίας και άλλων συναφών επιστημών. 

Στο έργο αυτό οι διάλογοι των επίλεκτων συνομιλητών-ιστορικών προσώπων και τα διλήμματα του «Αγγέλου»- ανθρώπου οδηγούν σε «αξιώματα» αποδεκτά από τη σύγχρονη επιστήμη! 

Ο Κώστας Γκέκας (Φαίδων Ευπειθέας), έγκριτος Νομικός, καταξιωμένος λογοτέχνης – ποιητής, και κριτικός λογοτεχνίας, για την Ποιητική Σύνθεση «ΣΤΟΥ ΧΩΡΟΧΡΟΝΟΥ ΤΗ ΡΟΗ» και γενικά για το έργο του συγγραφέα Σωκράτη Μελισσαράτου γράφει: 

«… Χρειάστηκαν 400 χρόνια περίπου μετά τον Βιτσέντζο Κορνάρο, τον Ετεοκρήτη αυτό ποιητή-τροβαδούρο της αγάπης του Ερωτόκριτου και της Αρετούσας, που δημιούργησε το ερωτικό έπος των 10.000 στίχων «ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ», για να γεννηθεί ένας πληθωρικός ποιητής σαν το Σωκράτη Μελισσαράτο. Δεν μπορείς ενάντια στη ροή των καιρών να δημιουργείς ένα φιλοσοφικό επικολυρικοδραματικό ποίημα 10.000 στίχων «ΣΤΟΥ ΧΩΡΟΧΡΟΝΟΥ ΤΗ ΡΟΗ». Δεν μπορείς να παγώνεις το χρόνο, να καταφέρνεις να μείνεις αδιάφορος στις τρομακτικές ταχύτητες του 21ου αιώνα, ανεπηρέαστος από τους ρυθμούς των διπλανών σου και συ να γίνεσαι ένας ποταμός δημιουργίας, αν δεν κουβαλάς τον ίδιο τον ποταμό μέσα σου! Γιατί ο κανόνας είναι σήμερα τα μικρά αποσπασματικά ποιήματα, που σαν κραυγές διαμαρτυρίας γεννιούνται και πεθαίνουν. 

Και ενώ αυτός είναι ο κανόνας ο Σ. Μελισσαράτος κάνει την εξαίρεση,.. ώστε η εκφραστική γραφή τού ποιητή να αποδοθεί δια μέσου ενός τέτοιου μακροσκελέστατου φιλοσοφικού επικολυρικού-δραματικού ποιήματος. Ένα ποίημα που σφύζει από καθαρή βαθειά Ελληνικότητα υψηλών νοημάτων, που εμπλουτίζει τη Λογοτεχνία μας μ’ ένα απαράμιλλο αριστούργημα, που δημιουργεί μια νέα στάση στην διαδρομή, που κάνει το τραίνο της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. 

ΑΚΡΙΤΙΚΗ ΔΗΜΩΔΗΣ ΠΟΙΗΣΗ (ΔΙΓΕΝΗΣ ΑΚΡΙΤΑΣ 9ος/10ος/11ος Αιώνας), ΚΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ (Ερωτόκριτος 1620 / 17ος αιώνας), ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΘΝΕΓΕΡΣΙΑΣ (19ος αιώνας) και τώρα ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟ ΕΠΙΚΟ ΔΡΑΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΟΙΗΣΕΩΣ («ΚΟΣΜΙΚΗ ΙΑΧΗ», 21ος Αιώνας).[…] 

Ο ποιητής Σωκράτης Μελισσαράτος είναι ένα φωτεινό μετέωρο στο Λογοτεχνικό χώρο αυτόφωτο και δεν μπορεί κάποιος αντικειμενικός αναγνώστης και περισσότερο κριτικός λογοτεχνίας να μην αναγορεύσει την ποίησή του σε ποίηση του Φωτός! Αν και παρουσιάστηκε αργά στα Ελληνικά Γράμματα, παρά την ενασχόλησή του με την ποίηση από τα γυμνασιακά του χρόνια, έκανε τέτοια αίσθηση με τη γραφή του, που έγκριτοι συγγραφείς, καθηγητές Πανεπιστημίων και κριτικοί λογοτεχνίας τον κατατάσσουν σε περίοπτη θέση μέσα στον Ελληνικό Παρνασσό του Πνεύματος! 

Με το μέχρι σήμερα έργο του (2017), με την ποίησή του αλλά και τα πεζά κείμενά του δημιουργεί ένα δικό του μαγικό κόσμο! Ένα κόσμο με μια σκέψη συμπαντική! 

Ο Αυγερινός Ανδρέου, έγκριτος Νομικός, πρώην Πρόεδρος της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών και καταξιωμένος λογοτέχνης - ποιητής και κριτικός λογοτεχνίας, στο κριτικό δοκίμιό του για την Ποιητική Σύνθεση «Στα Κράσπεδα της Αιτωλίας Χώρας», ΚΕΝΤΡΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΧΑΡΗ ΠΑΤΣΗ, Αθήνα 2016 και γενικά για τον ποιητή Σωκράτη Μελισσαράτο γράφει: 

«… Η φύση κρατάει καλά κρυμμένα τα μυστικά της, το ίδιο και η ποίηση του Σωκράτη Μελισσαράτου. Το ίδιο συμβαίνει και με την ποίηση του Γιώργου Σεφέρη. 

Πώς θα κατανοήσει κάποιος τον στίχο της «Ελένης» του Σεφέρη: «Τι είναι θεός, τι μη θεός και τι ανάμεσά τους;», αν δεν διαβάσει την Ελένη του Ευριπίδη, στην οποία βρίσκουμε: «Τι εστίν θεός, τι μη θεός, και τι το μέσον;». Σημείωνε ο Ηράκλειτος: «Αμαθίην γαρ άμεινον κρύπτειν έργον δε εν ανέσει και παρ’ οίνον». 

(Είναι καλύτερα να κρύπτει κανείς την αμάθειά του, αλλά αυτό είναι δύσκολο, όταν χαλαρώνει και πίνει). 

Συμπληρώνω εγώ: 

και όταν διαβάζει ποίηση Σωκράτη Μελισσαράτου 

Δείγμα γραφής της ποίησης Σωκράτη Μελισσαράτου: 

Στην Αρχή των Πραγμάτων 

«Πάντα ήσουν μέσα στην Αρχή / και πάντα θα ’σαι / στο Τέλος μέσα των Πραγμάτων! / Μην απέχεις απ’ τα δρώμενα, / μην απέχεις της Ζωής. / Πάντα να βρίσκεσαι στους Ήχους και τα Χρώματα μέσα! / Σπείρε τους Σπόρους σου στο Κενό ενδιάμεσο / Δέντρα να γίνουν, να καρπίσουν κι ανθούς να βγάλουν, / να Αναστηθείς… / και το νήμα απ’ την Αρχή να πιάσεις…!» (σελ.11) 

«Στίχοι αληθινής ποίησης, την οποία αγαπώ, σέβομαι και προσκυνώ»! 

Ποια αξία έχει να διαβάσω ένα ολόκληρο βιβλίο με ποιήματα για έρωτες, για ανθισμένες αμυγδαλιές, για ραπίσματα του αέρα των νησιών των Κυκλάδων, για ανεκπλήρωτα όνειρα και τόσες άλλες κενοδοξίες; 

Αξία έχει να διαβάσω τους λίγους στίχους του Σωκράτη Μελισσαράτου και να προβληματιστώ για την Αρχή και το Τέλος των πραγμάτων…» 

Κλείνει δε το κριτικό του δοκίμιο ο Αυγερινός Ανδρέου με ένα απόφθεγμα του Ηράκλειτου ως εξής: 

«Είς εμοί μύριοι, εάν άριστος ή», δηλαδή ο ένας άνθρωπος για εμένα ισοδυναμεί με μύριους (10 χιλιάδες), αν είναι άριστος.» 

Και ο Σωκράτης Μελισσαράτος είναι άριστος! 

Επιτέλους, « εγεννήθη ημίν ποιητής ». 

Η ποίηση του Σωκράτη Μελισσαράτου είναι μια Κοσμική φλόγα, που προέρχεται κατ’ ευθείαν από το Παγκόσμιο Πνεύμα, το οποίο διέπει τα πάντα, αλλά ο ανθρώπινος νους αδυνατεί εύκολα να κατανοήσει. Είναι αυτό το «Νέο», που εισάγει και μας προσφέρει η γραφίδα του, δηλαδή μια νέα θέαση, τόσο της πνευματικότητας του ανθρώπου, της Ποιητικής έκφρασης αυτού, όσο και του ειδώματος του Κόσμου από μια άλλη οπτική και πνευματική γωνία, αυτή της Επιστήμης και της Φιλοσοφίας! 

Η θεματική καινοτομία του νέου δημιουργού Σωκράτη Μελισσαράτου σε αρμονία με το ανάλογο εικαστικό του έργο φέρνει τα βήματα της Ποίησης σε νέο πρωτόφαντο δημιουργικό δρόμο! 

Οδηγός στο έργο του το θείο και ανέσπερο Φως και η θεία μήτρα της «παμμήτειρας» και «κυβερνήτειρας» Φύσης! 

Γιώργος Πετρόπουλος 

..................................................................................................................................................................

Αναδημοσίευση από το βιβλίο του  του Γιώργου Πετρόπουλου «Κριτικά Κείμενα για την Ποίηση του Σωκράτη Γερ. Μελισσαράτου».  σελ. 11, ΕΚΔΟΣΕΙΣ  ΡΗΣΟΣ, Αθήνα 2017.

Η Δύναμη του Λόγου

ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΑΝΔΡΕΟΥ

Έγκριτος Νομικός και Λογοτέχνης

πρώην Πρόεδρος της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών και νυν Μέλος του Δ. Σ.

Οι dromoi logotexnias, φιλοξενούν ένα εκλεκτό κείμενο με πολλά μηνύματα του Αυγερινού Ανδρέου  

Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

   Παρατηρείται τις τελευταίες δεκαετίες η κάμψη της δύναμης του λόγου, η χαλαρότητα, η προχειρότητα, η τηλεγραφική εκφορά και η σχεδόν αποστροφή σε αυτόν, ακόμη και από εκείνους τους ανθρώπους, οι οποίοι εξ επαγγέλματος, εκ λειτουργήματος ή εκ παραδόσεως τον υπηρετούν. Και όλα αυτά, βέβαια, συμβαίνουν στη Χώρα του Περικλή, του Δημοσθένη, του Αισχίνη, του Ισοκράτη, του Δεληγιώργη, του Χαρ. Τρικούπη, του Ελ. Βενιζέλου, του Γ. Παπανδρέου, του Ρέπουλη, του Δημητρακόπουλου, του Δημ. Γούναρη και τόσων άλλων, οι οποίοι με τη ρητορική τους δεινότητα, με τη δύναμη του λόγου, σφράγισαν τις εποχές τους. 

    Το παρόν δυστυχώς δεν είναι άξιον του παρελθόντος. Μετριότητες στη δημόσια εμφάνιση και στην πνευματική δράση μαραίνουν ακαλλιέργητο το λουλούδι του πνευματικού κάλλους των προγόνων, οι οποίοι μάλλον δεν αναγνωρίζουν τους πνευματικούς απογόνους τους. Στο πολιτικό βήμα, στον θρησκευτικό άμβωνα, στην εισαγγελική έδρα, που παλαιότερα απλωνόταν πνευματικό φως, έχουν απομείνει λύχνοι ημίφωτος, στο οποίο κινείται η χθαμαλότητα, η μετριότητα, η προχειρότητα, η αντιπνευματικότητα και η πρακτικότητα. Έχει περιπέσει εις ψόγον και ταπεινωτική ανυποληψία η Μούσα Καλλιόπη, η οποία εις μάτην περιμένει φιλικό χαιρετισμό, περιερχομένη σεμνώς Βουλευτήρια, Δικαστήρια, Ναούς. Δεν καταδέχονται να την προσέξουν, να στρέψουν το βλέμμα τους σ' αυτήν, την αποστρέφονται άκομψα! Κι αυτή ταπεινωμένη, αλλά έντιμος, περιδιαβαίνει από τον περίβολο της Παλαιάς Βουλής, στην Πνύκα και φωλιάζει στα ερείπια του παλαιού Κακουργοδικείου. 

Όποιος έχει πρόσβαση σε μη διορθωμένα πρακτικά της Βουλής των Ελλήνων και διαβάσει μερικά από αυτά (για μελέτη ούτε λόγος, λόγω της ενδείας τους δεν χρειάζεται), διαπιστώνει αυτοστιγμεί, όχι μόνον τον ξύλινο λόγο των βουλευτών, αλλά και την πυργωμένη αμάθεια, την απύθμενη άγνοια της γλώσσας και του συντακτικού. (Παράδειγμα: - Δεν ετέθη τέτοιο θέμα, κύριε συνάδελφε. Απάντηση: το τ ί θ ω! εγώ τώρα). Η τέτοια ενατένιση των πραγμάτων, σε συστοιχία με το εύκαμπτον της συνειδήσεως, το ευάλωτον των αξιωμάτων, την επιβολή της αναξιότητας και το εύθραυστον των θεσμών, φέρει την εθνική και κοινωνική ερείπωση, γνέφει στην γλαύκα να κλαίει επί των ερειπίων, που οι πολιτικοί σώρευσαν και έπλασαν, κατά τον σοφότατο Αλ. Παπαδιαμάντη. 

    Η αγάπη, η καλλιέργεια και η παράδοση του λόγου είχε βαθειές ρίζες στον ελληνικό λαό. Ο αγράμματος μπορεί να μην εσυγκινείτο από κλασσική μουσική, αλλά ενδιαφερόταν για τον ωραίο λόγο. Εκ διαθέσεως και εκ πηγαίου αισθήματος λάτρευε την ευφράδεια και τον έξυπνο λόγο. Οι παλαιότεροι θα θυμούνται σκηνές στο καφενείο του χωριού, όπου ένας εγγράμματος διάβαζε στους συγκεντρωμένους σιωπηλούς ακροατές ένα σπουδαίο άρθρο εφημερίδας, μια αγόρευση ενός Εισαγγελέως ή ενός Συνηγόρου μιας πολύκροτης δίκης, έναν λόγο κάποιου πολιτικού κ.τ.τ. Θα μπορούσε να ισχυρισθεί κάποιος (και θα είχε εν μέρει δίκιο) ότι για το κατάντημα αυτό δεν ευθύνονται μόνον όσοι εξ επαγγέλματος ή εκ παραδόσεως υπηρετούν τον λόγο, αλλά η συνόλη αντιπνευματική εποχή, στην οποία ο βαθύς στοχασμός λογίζεται περιττή πολυτέλεια, η σύλληψη και ανάπτυξη του ορθού λόγου σε ωραίες διασταυρώσεις ανεδαφική απώλεια πολύτιμου χρόνου και η οποία εποχή από μόνη της εμπεριέχει τη νοθεία της αρετής και την κιβδηλεία των αξιών. Ύστερα είναι τα Μ.Μ.Ε., το διαδίκτυο, η κινητή τηλεφωνία ( S.M.S.κ.τ.τ.), τα οποία εξ ορισμού είναι οδοστρωτήρες του ορθού λόγου και της πευματικότητας εν γένει. 

    Είπαμε ότι εν μέρει εξηγούνται και δικαιολογούνται οι αξιακές αυτές εκπτώσεις του λόγου, γιατί κατά το άλλο μέρος θα πρέπει να ανθίστανται σθεναρώς οι τον λόγον διακονούντες και θα πρέπει να τον υπερασπίζονται ικανώς. Παλαιότερα δεν υπήρχε πρόταση Εισαγγελέως σχεδόν μονολεκτική περί της ενοχής ή μη κατηγορουμένου ακόμη και για τα συνήθη πλημμελήματα ( απάτη, υπαιξέρεση, πλαστογραφία, κλοπή κλπ), Ο Εισαγγελέας, ιστάμενος πάντοτε, αγόρευε επί ικανόν χρόνον, με δεινότητα, με επιχειρήματα, με ιστορικές και λογοτεχνικές αναφορές, με γνωμικά της αρχαιότητητος ή της ύστερης εποχής, με επιμέλεια, αλλά και με μαχητικότητα, με τη δριμύτητα του Δημοσθένη και με την ευτολμία του Κικέρωνος, με τη ρητορική δεινότητα του Χρυσοστόμου, με τους “Ολύμπιους” κεραυνούς στα χείλη και την ευψυχία και ίσως την επιείκεια στην καρδιά , με την εναλλαγή των τόξων στη φαρέτρα του και πρότεινε τέλος την αθώωση ή την ενοχή του κατηγορουμένου. Απόλυτη σιγή επικρατούσε στην αίθουσα του Δικαστηρίου και τα βλέμματα όλων ήταν εστραμμένα επί των κινουμένων χειλέων του αγορεύοντος λειτουργού της Θέμιδος, αυξομειουμένης της εντάσεως των συναισθημάτων και της συγκινήσεως όλων ομορρόπως προς τα λεγόμενα και μετ' επιτάσεως αναλυόμενα. 

  Τώρα, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, έχουμε το θλιβερό φαινόμενο ο Εισαγγελέας της έδρας, συνήθως καθήμενος, να προτείνει με λίγες λέξεις και πλειστάκις μονολεκτικώς: -Αθώος! Ή – ένοχος! Το πώς και διατί κλπ. θεωρούνται περιττά και άχρηστα. Παρήγορο είναι το γεγονός ότι πολλοί δικηγόροι μάχονται και θεραπεύουν τον λόγο στην εποχή μας, παρά τις αντιξοότητες και τις δικαστικές πιέσεις για την συντόμευση ( διάβαζε αχρήστευση) του λόγου. Και το πράττουν καμιά φορά με ευφυΐα και ειρωνεία. - Συντομεύετε, κύριε συνήγορε, έχουμε και άλλες υποθέσεις να εκδικάσουμε, είπε ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου. Και ο συνήγορος: - Συντομεύω κύριε Πρόεδρε. Έχω δίκαιον, ο αντίδικος άδικον. Υμείς καλός Δικαστής! Σε άλλη περίπτωση: - Δεν ομιλώ καθόλου, κύριε Πρόεδρε, αρκεί να μου υποσχεθείτε την αθώωση του εντολέως μου! 

    Όλες οι ελπίδες μας για την καλλιέργεια του προφορικού λόγου εναποτίθενται στους νέους δικηγόρους, οι οποίοι θεωρώ ότι θα ακολουθήσουν τις λαμπρές παραδόσεις και επιδόσεις των παλαιοτέρων και όσων δεν ζουν πλέον, θα διακονήσουν με ιερό πάθος τη ρητορεία και με την περίπλοκη αυτή, αλλά ωραία τέχνη, θα βοηθούν πάντα στην καθαρή ιδέα της θεωρητικής συλλήψεως της δικαιοσύνης και στην πρακτική απονομής της, στην ιδέα δηλαδή της άκρατης αλήθειας, με πόθον ίδιον με αυτόν της ελαφίνας, η οποία επιποθεί και επιζητεί τις διαυγές πηγές των υδάτων. 

Αυγερινός Ανδρέου

Η Φλογέρα του Βασιλιά

ΚΩΣΤΗΣ  ΠΑΛΑΜΑΣ

1859 - 1943

Γεννήθηκε στην Πάτρα το 1859 και πέθανε στην Αθήνα το 1943.

[...] Πληθωρική καλλιτεχνική φύση, έγραφε και δημοσίευε ασταμάτητα τα ποιητικά του βιβλία, που υπερβαίνουν τα είκοσι: «Τα μάτια της ψυχής μου» (1892) , «Ίαμβοι και ανάπαιστοι» (1897) , « Ο τάφος » (1898) ,  « Η ασάλευτη ζωή » (1904) ,  «Ο Δωδεκάλογος του Γύφτου (1907 » , «Οι καημοί της λιμνοθάλασσας»  (1912) , εδώ βρίσκονται και τα « Σατιρικά γυμνάσματα», «Η πολιτεία και η μοναξιά»  (1912) ,   «Βωμοί»  (1915) κ. α.  Ο Παλαμάς μπόρεσε να μείνη κάπου 40 χρόνια ο αδιαφιλονίκητος ηγέτης του λογοτεχνικού κόσμου στον τόπο μας. Στο πλουσιότατο ποιητικό έργο του πρέπει να προσθέσουμε ένα εξίσου πλούσιο έργο δοκιμιογραφικό, μερικά διηγήματα και το πολύ σημαντικό θεατρικό του «Τρισεύγενη» (1903).

Μέσα στις εκατοντάδες των σελίδων του χτίζεται ένας νέος κόσμος, βασισμένος στη λαϊκή κυρίως παράδοση, όπως την αποκάλυπτε η νεαρή τότε επιστήμη της Λαογραφίας και όπως την έπλαθε η παλαιότερη και σύγχρονη δραματική ελληνική ιστορία. [...]

[...]Ο Παλαμάς είναι από τους ελάχιστους Νεοέλληνες λογοτέχνες, που μπορούν να θεωρηθούν ως ουσιαστικοί ανανεωτές και «πληθυντές» της ποιητικής μας γλώσσας. [...] 

[...] Η ποίηση του Παλαμά βρίσκει - πρέπει να βρη - μια νέα επικαιρότητα, γιατί ο ποιητής, παράλληλα με το κήρυγμα της επιστήμης, δεν παρέλειψε να υπογραμίζη, ως ένα εντελώς απαραίτητο αντίροπό της, την ανάγκη της τέχνης. Η τέχνη και η επιστήμη, αποτελούσαν για τον Παλαμά τη μεγάλη και την πιο τέλεια διαλεκτική σύνθεση της ζωής. (α) [...]

Λόγος Πρώτος

(...)
-Είμαι η φλογέρα εγώ, επική, προφητικό καλάμι.
Εγώ είμαι αλλαδερφή της Κλειώς και γλώσσα της Καλλιόπης.
Με μάτιασε της Σίβυλλας εμέ η ματιά κι ακόμα
μου σκούζει μες στα σωθικά το σκούσμα της Κασσάντρας (1).
Σαν την Εκάβη θρήνησα κι άκουσα της Γοργόνας
της μυθικής το ρώτημα το αψύ προς τα καράβια:
«Ζη ο βασιλιάς Αλέξανδρος;». Κι εγώ είμ' η απόκριση, είπα: 
Δέσποινα, ζη και ζώνεται (2), δικός μας είναι πάντα!».
Έπαιξα εγώ της Μαξιμώς(3) και χόρεψε, του Ακρίτα
ξεσκέπασα τη λεβεντιά και τον παράδωκα ίσα
προς τους καιρούς αθάνατο, και οι Μοίρες με μοιράναν
όλες, πρωτοφανέρωτη στη δόξα της Αθήνας,
από τη Ρώμη πέρασα και ρίζωσα στην Πόλη.
Σαν κύκνο, Ευρώτα, μ' έλουσες, και οι ροδοδάφνες σου άξια
κανοναρχουσαν, κι έψελνα. Και μ' έβρεξε και ο Κύδνος (4)
που ακόμα από το αντίφεγγο της Κλεοπάτρας φέγγει. 
Γεννήτρες μου είν' οι μυστικές και οι φοβερές Μητέρες (5).
Φλογέρα η γλώσσα και η όψη μου , μα χίλιες όψες παίρνω,
και το τραγούδι μου χρησμός και η μουσική μου νόμος.
Με τα φτερούγια του ονείρου κι αβάσταγα πετώντας 
περνώ από πάνω από καιρούς, και από τους τόπους πέρα
με πας, καράβι,δαίμονα του πέλαου, Φαντασία.
Γίνομαι σάλπιγγα, σαλπίζω απάνου από τους τάφους,
τους πεθαμένους ξαγρυπνώ, το δρόμο τους ρυθμίζω,
και το κορμί του τωρινού στο περασμένο δίνω,
και φέρω σας και τ' αυριανά με πρώιμη γέννα ομπρός σας.
Τον άλλο κόσμο εγώ 'χω αρχή, τέλος τον κόσμο όλο,
γιομίζω τον αέρα αχός, μ' ακούν, τ' αυτιά γητεύω,
κι απ' τον αχό περνώ στο φως και πουθενά δε στέκω,
και ζωγραφιά τη μουσική, τον ήχο στίχο κάνω,
και το πουλί είμαι και λαλά μ' ανθρώπινη λαλίτσα
και με λαλιά υπεράνθρωπη κι ακούστε με, κι ακούστε.
Μην τρέμετε είμαι η ταπεινή, κι εγώ είμαι όλου του κόσμου,
κι εγώ είμαι η βλάχα η όμορφη, κι η βλάχα η παινεμένη.  (β)
(...)  

Κωστής Παλαμάς

..........................................................................................................

1. Τα ονόματα Μουσών και προφητισσών εξαίρουν το θεϊκό και πνευματικό χαρακτήρα της πολιτικής φωνής. 2. πολεμάει, αγωνίζεται. 3. Μαξιμώ: ηρωίδα της Ακριτικής ποιήσεως. 4. ποταμός της Μ. Ασίας, όπου έκαμε το μπάνιο του ο Μ. Αλέξανδρος και ταξίδεψε,αργότερα, η Κλεοπάτρα (βλ. Πλούταρχο, Αντώνιος, 26). 5. Αρχαίες θεότητες, σχετιζόμενες με τη λατρεία της γης.   

.................................................................................................................................................................

α & β . Από την ανθολογία, "Η Ελληνική Ποίηση", ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΟΛΟΓΙΑ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΟΚΟΛΗ, Αθήνα 1983. 

Τα κείμενα για τεχνικούς λόγους είναι στο μονοτονικό σύστημα γραφής.